Het Bentwoud bestaat 25 jaar

Voordat we op pad gingen om 8.00 uur, is eerst bij het plattegrond van de parkeerplaats, een korte uitleg gegeven over het Bentwoud. Het Bentwoud bestaat dit jaar 25 jaar en is op weg een volwassen Randstadbos te worden met de 2,5 miljoen inheemse bomen en struiken die zijn aangeplant. Het is (exclusief) de golfbaan 700 ha groot, vergelijkbaar met 1000 voetbalvelden. Het Bentwoud is 24/7 open en heeft ruim 80 km wandel- en fietspaden, waarvan wij er 6,5 kilometer zullen afleggen.

Begeleid door de Koekoek
Na deze introductie zijn de gidsen Jikke, Gerard, Koos en Mireille met de groep op pad gegaan. Bijna de hele wandeling zijn we begeleid door het geluid van de Koekoek. We hebben hem ook zien zitten en zien vliegen. Na o.a. de Tjiftjaf, Roodborst, Koolmees en Fitis te hebben waargenomen, kwamen we bij de IJsvogelwand. De IJsvogels hebben daar sinds enkele dagen een tweede leg, waardoor de eerste jongen al zijn uitgevlogen. Gelukkig zagen we gelijk een IJsvogel in het riet die daar zeker 10 minuten is blijven zitten. Wat zijn ze toch mooi met hun opvallende blauwe verenkleed.

Na ons losgemaakt te hebben van de IJsvogels zijn we via het fietspad naar de ‘Roerdompzone’ gelopen, waar vorig jaar verschillende broedparen Roerdompen zaten. Helaas hebben wij ze nu niet gehoord of gezien. Wel zagen we een fuut met 3 kleintjes op haar rug en andere watervogels zoals de kuifeend en de krakeend.

Naast de Witte Kwikstaart, Kleine Karekiet en de Rietzanger zagen en hoorden we ook de Blauwborst. Daarbij moesten de vogelaars die de vogelcursus gedaan hadden gelijk denken aan Lex Burgel, die het geluid van een Blauwborst vergelijkt met een tweetact die op gang moet komen.

Met de grote bonte specht op de achtergrond en boerenzwaluwen vlak boven ons hoofd, zijn we over de wandelpaden en graspaden verder het Bentwoud ingelopen.

Orchideeën
Na het ‘gemiauw’ van de Buizerd gehoord te hebben zijn we een paadje ingelopen, waar we het blad hebben gezien van verschillende orchideeën. Deze planten zullen over enkele weken in bloei staan. Vorig jaar stonden hier de Wespenorchis, Bijenorchis, Gevlekte Rietorchis en de Gewone Rietorchis. Na de tocht voortgezet te hebben door het Kinderbomenbos, hoorden we als toegift nog een nachtegaal van dichtbij.

Weer terug op de parkeerplaats
Om 11.00 uur waren we terug bij de Parkeerplaats. Ellen, die de soortenlijst had bijgehouden, vertelde dat er deze ochtend 49 verschillende soorten waren waargenomen. Gezien de positieve reacties, zal er volgend jaar zeker weer een vogelexcursie in het Bentwoud zijn. Dan zullen we weer een mooi gebied uitzoeken.

De foto’s zijn gemaakt door Koos, Mireille en Jos (Fuut en Witte Kwikstaart) Mireille1. Aalscholver
2. Blauwborst
3. Blauwe reiger
4. Boerenzwaluw
5. Bosrietzanger
6. Brandgans
7. Buizerd
8. Ekster
9. Fazant
10. Fitis
11. Fuut
12. Grasmus
13. Grauwe gans
14. Groenling
15. Grote bonte specht
16. Heggemus
17. Houtduif
18. IJsvogel
19. Kauw
20. Kievit
21. Kleine karekiet
22. Kleine mantelmeeuw
23. Knobbelzwaan
24. Koekoek
25. Kokmeeuw
26. Koolmees
27. Krakeend
28. Kuifeend
29. Meerkoet
30. Merel
31. Nachtegaal
32. Nijlgans
33. Pimpelmees
34. Putter
35. Rietgors
36. Rietzanger
37. Roodborst
38. Tjiftjaf
39. Torenvalk
40. Tuinfluiter
41. Vink
42. Waterhoen
43. Wilde eend
44. Winterkoning
45. Witte kwikstaart
46. Zanglijster
47. Zilvermeeuw
48. Zwarte kraai
49. Zwartkop

In de Biesbosch zijn we gestart vanuit Werkendam op de Bandijk even voorbij het “Fort bij het Steur-gat”. Op de eerste plek kruising Bandijk/Loswal zien we al veel steltlopers, eenden, kluten, lepelaars, enz.

Davino was met zijn oma Ineke en we hebben geprobeerd te laten zien hoeveel mooie vogels er wel niet zijn…... Even op de net opgeleverde nieuwe uitkijkplek de groep vastgelegd….

Na nog een enkele stop op de Bandijk zijn we naar de camping “de Knotwilg” gereden. Daarnaast zit een vogelkijkhut waar de dag ervoor nog zwarte sterns gezien waren maar helaas….. Op de camping waren wel ringmussen te vinden en andere “boom” vogels en na gebruik te hebben gemaakt van de toiletten aldaar zijn we doorgereden naar “De Wassende Maan” en gelukkig zagen we hier wel een stuk of 10 zwarte sterns, wat zijn ze toch mooi. Aan het begin van de Hilweg de auto’s geparkeerd en een stukje van het “Laarzenpad” gewandeld zodat we bij het water konden komen om goed naar de vogels op het nabij gelegen eiland te kunnen kijken. Veel kokmeeuwen en ook weer kluten; Marcel wist te vertellen dat een paar jaar geleden hier zwartkopmeeuwen hadden gebroed maar die waren nu niet te zien.

Door naar het Biesbosch museum voor een kopje koffie/thee met wat lekkers en een sanitaire stop. Hierna vanaf het museum nog een stukje “Laarzenpad” gelopen maar nu dus vanaf de andere kant. Op deze manier konden we opnieuw bij open water komen.

We hadden mooi uitzicht en de koekoek kwam langs vliegen, die ging zitten in een boom vlakbij zodat we hem goed konden bekijken. Op het “Gemaal de Zalm Oost” is een uitkijkpunt gemaakt. Zou een mooie plek zijn om roofvogels te kunnen spotten maar helaas deze keer niet. We zagen wel een ree langskomen die haast had en vanaf de toren konden we hem goed al rennend en zwemmend volgen.

Als laatste hebben we gewandeld in de Noord-waard op de Galeiweg. Een grote parkeerplaats ligt op de kruising Steurgat/ Galeiweg. Ik heb mij voorgenomen om daar nog eens naar toe te gaan om vervolgens te gaan fietsen, vanaf deze parkeerplaats. In de Noordwaard broeden de visarenden en we hebben alle paaltjes en bomen afgespeurd maar helaas niet gevonden.

Vervolgens was het rondje volledig en arriveerden we weer bij Werkendam en zijn we naar huis gereden. Het was een mooie, zonnige en gezellige dag. En Ans bedankt voor de zelfgemaakte boterkoek, hij was weer heerlijk!

Na wekenlang mooi, zonnig voorjaarsweer, was het even wennen aan een bewolkte lucht en lage-re temperatuur. Dat had ook z’n weerslag op het aantal en de soorten vogels die we waarnamen. Maar dat mocht de pret niet drukken!

Met een flink aantal introducées en aanhang ver-zamelden we op de parkeerplaats bij de Groene Jonker.

We werden meteen begroet door een ijverige fitis en enthousiaste Cetti’s zanger. Die waren vast in the pocket! Tijdens onze wandeltocht door het nog kale, overjarige riet hoorden we veel rietzangers. Die zagen we af en toe opvliegen en neerdalen, bijna alsof ze de spot met ons dreven: zoek me dan! Nou, dat konden we best! Zo af en toe zagen we er ergens wel eentje doorschemeren in het riet.

Boven het riet gebeurde ook van alles: een bruine kiekendief die profiteerde van de harde wind om tegenin te ‘bidden’, een hele hoop grauwe ganzen, eenden van diverse pluimage, waaronder een pijl-staart, een handvol grutto’s met daartussen een… tja, wat? Is het een tureluur? Nee, te donker. Een zwarte ruiter dan? En die stern, was dat nou een zwarte stern? En dat was toch echt een zwartkop-meeuw die we hoorden.

Het werd steeds kouder en bewolkter, we werden het zat. Op de terugweg hoorden we nog een snor snorren. Het was wel heel zachtjes, dus niet ieder-een kon het horen. Ergens schalde een fazant, die zagen we later langs de kant van de weg. Het vrouwtje stak snel over, terwijl het mannetje ons afleidde met zijn mooie kleuren.

Al met al weer een geslaagde excursie.
JL

Op een prachtige zondagmorgen, 9 maart 2025, vertrokken wij met 17 mensen met eigen vervoer richting Planken Wambuis. Dat was voor de schrijver van dit stuk wel even een verrassing. Die had gedacht dat er per bus gereisd zou worden -wat helemaal nieuw zou zijn voor dit soort dagen van de VWG- welke plannen op het laatst gewijzigd werden in het reizen met eigen auto. Nou dacht ie, dat doen we dan maar. En zo kwam het dat hij onderweg naar Planken Wambuis werd gebeld en te horen kreeg waar wij bleven want de auto die ingepland stond om ons op te halen was op afgesproken plek en zag ons niet.

De dag begon dus met enige vertraging. Voor straf moest ik de dagrapportage schrijven. Het bleek uiteindelijk helemaal geen straf om over de mooie dag in de Planken Wambuis te schrijven. Een zonovergoten dag, heldere blauwe hemel en heerlijk niet te warm weer. Wij kwamen aan op de parkeerplaats waarop wij elkaar zouden treffen en zagen nog niemand van de groep. Na een minuut of tien nog niemand. Toen maar eens gebeld met de op het laatst nieuwbenoemde reisleiding, van wie ik te horen kreeg dat wij wel op de juiste plek stonden, maar dat de andere auto’s naar een verkeerde plek waren gereden, wel dicht in de buurt. Gelukkig, wij ook eens iets góed gedaan.

Al snel waren we met de anderen verenigd en vertrokken we te voet het gebied in waar we als eerste soort de boomklever op het lijstje konden invullen al snel gevolgd door de blauwe kiekendief, een vrouwtje in dit geval.
Bovendien werd er ook nog een reebok waargenomen.

Al snel volgden wat andere soorten zoals de veldleeuwerik, de roodborsttapuit, hoorden we de boomleeuwerik en de grote lijster. Ook het geroffel van de grote bonte specht werd regelmatig gehoord.

Op waarneming.nl werd gezien dat op Nieuw Reemsterveld de klapekster werd gezien. Daar aangekomen speurden we de toppen van de struiken af op zoek naar die klapekster en ja hoor we werden al snel beloond met deze mooie soort. We hebben hem allemaal goed kunnen bekijken alhoewel hij wel wat ver weg zat voor een mooie foto.

In de lucht werden regelmatig buizerds gezien vaak met meerdere bij elkaar. Ook hoorden en zagen we regelmatig wat raven. Het prachtige crox-crox geluid van deze soort doet het hart toch vaak wat sneller slaan. Naast deze soorten kwamen we ook nog het goudhaantje en later op de dag het vuurgoudhaantje tegen.
Toen we een rondje Planken Wambuis hadden gedaan was het tijd voor de lunch. Na de lunch zouden we nog even naar het Rozendaalse bos bij Velp gaan. Nou dat werd ook weer een leuke ervaring. Waar is het Rozendaalse bos? Aan de Beekhuizenseweg 3 in Velp werd gezegd. Toen we daar aankwamen, niemand te zien. Nee de Beekhuizenseweg 3 in Rozendaal werd desgevraagd gezegd. Daar aangekomen waren de meesten al ter plaat-se. We misten echter nog een aantal mensen. Zij stonden op een andere P-plaats vlak in de buurt. Waren ze daar maar gebleven want dat bleek achteraf de juiste locatie. Het was weer als vanouds een uitje met de vogelwerkgroep. Herinneringen kwamen weer boven van de tijd vóór de route-planner.
Maar allee, we waren compleet en begonnen onze wandeling op zoek naar het Rozendaalse bos. Een lange dwaaltocht door iets wat niet veel van een bos weg had. Er ontstond gemor, een splitsing van de groep kwam tot stand. De volhouders hadden toch nog wat soorten gespot zoals de zanglijster en vuurgoudhaan. De ‘afvalligen’ kwamen uiteindelijk wel in het Rozendaalse bos waar zij nog een groene specht hadden gehoord en de grote bonte specht goed hebben kunnen waarnemen.

Na deze verwarrende maar toch prachtige dag gingen we allemaal weer huiswaarts. Onze jongste deelnemer Mark had een soortenlijst keurig bijgehouden en wordt hier bijgevoegd, aangevuld met de groene specht van de andere dwaalgasten.

Dank ook nog aan Jikke die onverwachts de rol van reisleider toebedeeld kreeg. Bas

Waarnemingen
1. Blauwe kiekendief
2. Boomklever
3. Boomkruiper
4. Boomleeuwerik
5. Buizerd
6. Ekster
7. Gaai
8. Goudhaan
9. Graspieper
10. Groene specht
11. Groenling
12. Grote bonte specht
13. Grote lijster
14. Havik
15. Heggenmus
16. Houtduif
17. Klapekster
18. Koolmees
19. Merel
20. Pimpelmees
21. Putter
22. Raaf
23. Roodborst
24. Roodborsttapuit
25. Spreeuw
26. Tjiftjaf
27. Torenvalk
28. Veldleeuwerik
29. Vink
30. Vuurgoudhaan
31. Winterkoning
32. Witte kwikstaart
33. Zanglijster
34. Zwarte kraai
35. Zwarte mees

Van kinds af aan is Lars met zijn vader meegegaan om vogels te spotten. Niet vreemd dus dat hij voor de opleiding ‘Landscape & Environment Management’ heeft gekozen.

-Trechter voor vogeltrek
In 2015 is hij voor deze opleiding het gehele najaar naar Georgië gegaan, naar de Chorokhi Delta een natuurgebied ten zuiden van de stad Batumi. Hij heeft zich daar aangesloten bij de Batumi Raptor Count (BRC), een project waarbij vrijwilligers van over de hele wereld naar Batumi in Georgië reizen om er de roofvogeltrek in kaart te brengen. De ideale plek om onderzoek te doen naar trekvogels, want aan de westkant van Batumi ligt de Zwarte Zee en aan de oostkant zijn de uitlopers van het Kaukasusgebergte te vinden. Aangezien vogels niet graag over zee vliegen en ook liever niet over hooggebergte, is er rond de stad Batumi een soort trechter voor vogeltrek ontstaan. Het onderzoek was van groot belang, want de Chorokhi Delta wordt bedreigd wegens stadsontwikkeling, wegenbouw en vogeljacht.

-Ringen
Na het vangen van vogels in mistnetten en klapkooien voorzag Lars, die een ‘ringvergunning heeft’, de vogels van kleurringen om ze in het veld te kunnen herkennen. Op die manier konden ze zien of de vogels langere tijd in het gebied bleven om te foerageren en op te vetten voor het vervolg van hun reis. Bijzonder hoe Lars een foto van de buik van een grote karekiet liet zien, waarbij je de ingewanden/organen/opvetting door de huid ziet zitten.

-De telpost
Er was een telpost ingericht met tien tellers en iemand die de data verzamelde.
Eind augustus vlogen er meer dan 100.000 Wespendieven over de telpost. Daarna kwamen de zwarte wouw en de steppenbuizerd overvliegen in indrukwekkende aantallen. Naast de Kiekendieven (steppenkiekendief, grauwe kiekendief en bruine kiekendief) zijn er ook maar liefst 8 soorten arenden (dwergarend, keizerarend, schreeuwarend, bastaardarend, steppearend, slangenarend, zeearend, visarend.) gezien vanaf de telpost

-Zware regen en onweer
Aan het einde van oktober was er regelmatig zware regen en onweer. Ondanks het slechte weer, waren er vogels die de reis naar het zuiden vervolgden. Enkele dagen lang vlogen er tienduizenden veldleeuweriken en ook duizenden kalanderleeuweriken over de stad.
Maar door het noodweer doken er ook vogels naar beneden, ‘fall’, waardoor zelfs midden in de stad zangvogels te vinden waren, waaronder honderden roodborsten. Maar ook zeldzamer vogels zoals de Woestijntapuit, de Pacifische Waterpieper, de Ménétries Zwartkop en een Pallas Boszanger die zelfs een nieuwe soort voor de gehele Kaukasus bleek te zijn.

-Wat een soorten
Naast bovenstaande vogels zijn er in Georgië nog veel meer vogels waargenomen door Lars, zoals de bijeneter, kwak, zomertortel, steppenvorkstaartplevier, flamingo, kwartel, snippen, porseleinhoen, Witwangstern, zwarte stern, witvleugelstern, citroenkwikstaart, breedbekstrandloper, klapekster, isabeltapuit, dwergooruil, ortolaan, fluiter, hop, grote karekiet, wielewaal, rosse waaierstaart, veldrietzanger, kleine trap en de kuifkoekoek.

-Bedreiging en kansen
Naast de vele mooie ervaringen in Georgië is er ook iets waar Lars met een minder goed gevoel aan terugdenkt. De traditionele Kwarteljacht én de vorm van jacht waarbij op elke vogel wordt geschoten. Om dit te voorkomen is de BRC een project gestart waarbij de jagers uitleg krijgen over het ringen van vogels en het nut hiervan. Inmiddels zijn al enkele tientallen jagers begonnen met het ringen van hun bijvangst in de mistnetten. Daarnaast zijn bewoners kleine B&B’s gestart voor onderdak aan de vogelaars.
Inmiddels wordt er minder gejaagd en heeft de Chorokhi Delta de status IBA gekregen (Important Bird Area).

-Meer weten over Batumi Raptor Count?
De 35 toehoorders in de zaal hebben ademloos geluisterd naar Lars en genoten van zijn prachtige foto’s. Voor meer informatie over en/of het geven van een donatie aan Batumi Raptor Count kan contact opgenomen worden met Lars Buckx : lars@dagjeindenatuur.nl

In april 2005 heeft Wiel een indrukwekkende reis gemaakt naar Finland bij een temperatuur van -21 graden. Er is geen ander land in Europa waar je je nog zo in de wildernis kunt wanen als in Finland. De rust, ruigheid en ruimte die hij heeft ervaren is ongekend. Hij was in het oosten van het land, tegen de grens met Rusland, waar de natuur in de Finse Taiga domineert. Hier is geen drukte of verkeer, dit is het land van onder meer de beer, wolf, korhoen, zeearend en de veelvraat.

Wiel heeft zijn ervaring gedeeld met 35 leden van de VWG, aan de hand van fraai beeldmateriaal.

-Het Korhoen
Op de Finse taiga gaat het gelukkig nog goed met het korhoen. In Nederland is het zo goed als uitgestorven.
Wiel heeft ons prachtige foto’s laten zien van de baltstijd (het bolderen) waar hanen met elkaar wedijveren om de gunsten van de hennen. Uit de foto’s blijkt dat de korhoen duidelijk seksueel dimorf is, wat inhoudt dat de hanen en hennen een verschillend uiterlijk hebben. De haan heeft rode wenkbrauwen, is groter en is zwart met een bredere witte vleugelstreep, ondervleugels en onderstaartdekveren. Hij heeft een karakteristieke staart in de vorm van een lier, die tijdens de balts wordt opgezet en gespreid. De zang van het mannetje is een verdragend, bubbelend, lang aanhoudend koeren rro-perre-oo-ohr rro-perro. De hen is bijna volledig grijsbruin met kleine, zwarte banderingen. De staart is niet liervormig. Daarnaast heeft ook het vrouwtje een witte streep op de bovenvleugel, maar deze is smaller dan die van de haan. Het vrouwtje heeft een snelle, kakelende roep die eindigt met een nasale, langgerekte noot kakakakakake-ah. 's Winters graven korhoenders holen, ook iglo's genoemd, in gebieden waar veel sneeuw valt. Deze worden vooral gebruikt om energie te besparen; energie die nodig is om warm te blijven. Wiel heeft aangegeven dat ze in bomen slapen, gezien de predatoren.

-Overige vogels
Wiel heeft ons ook foto’s laten zien van andere vogels, zoals de zeearend (vliegende deur), sneeuwgors, goudvink, geelgors, matkopje en de sijs. Vogels die dus ook in de vrieskou kunnen leven.

-Verblijf in de lodge
In een vrijwel onbewoond gebied langs de Russische grens met uitgestrekte loof- en naaldwouden onderbroken door talloze meertjes en riviertjes, liggen voormalige grensposten die nu zijn omgebouwd tot lodges. Het is eigenlijk een observatiehut met stapelbedden, waar Wiel ook enkele dagen heeft verbleven. De ‘natuur’ werd een handje geholpen door voedsel bij de observatiehut te leggen.

-The Big Three
Tijdens zijn verblijf daar, heeft Wiel de drie grote roofdieren gezien, de Europese bruine beer, de Euraziatische wolf en de veelvraat. In het verleden is er veel op de bruine beer gejaagd. Tegenwoordig is de jacht gereguleerd wat inhoudt dat jagen wel is toegestaan maar in een mate die zorgt dat de populatie niet te hard groeit. De jacht zorgt er ook voor dat beren mensen blijven vrezen en daardoor bij dorpen en steden uit de buurt blijven.

Tijdens zijn verblijf in de hut heeft Wiel drie wolven gezien, die indrukwekkend dichtbij kwamen.

De foto’s van de veelvraat, een van de grootste op het land levende marterachtigen waren indrukwekkend. De naam veelvraat is een verbastering van het Noorse woord fjellkatte, wat bergkat betekent. Door de getoonde foto’s kregen we een goed beeld van de veelvraat. Hij is fors, gespierd, heeft een donkerbruine tot zwarte vacht met lichtere, gelige vlekken op de kop en een gele streep van de schouders via de flanken naar de lange staart. Hij heeft korte, sterke poten, die vijf tenen hebben. De klauwen zijn deels intrekbaar en ze hebben een stevige beet. De oren zijn klein en rond.

Na afloop heeft Wiel grote complimenten gekregen over zijn prachtige foto’s. Benieuwd naar meer foto’s van Wiel: www.wielarets.eu Mireille

Verslag volgt in Braakbal

1+1=3, oftewel, het geheel is meer dan de som der afzonderlijke delen.Peter

Het is zondagochtend 1 december. Welkom geheten door een grote vriendelijke maar luid blaffende hond verzamelen de deelnemers aan de vogelcursus van de vogelwerkgroep Koudekerk/Hazerwoude e.o. zich om 09.00 uur op het erf van Jan Rietkerk aan de Galgweg in Hazerswoude. Op het programma staan 3 afzonderlijke vogelgebiedjes. "De Kruiskade" met de vogelkijkhut langs de Galgweg, "de Wilck" tussen Hazerswoude en Zoeterwoude en het "Zaans Rietveld" bij Alphen aan den Rijn.

Onder een strak blauwe lucht met een winters zonnetje en (nog)weinig wind begint groep 1 onder leiding van Margo en Bert in de kijkhut. Mooi uitzicht maar weinig te zien. Naast de hut staat de naar verwachting duurste ooievaarsnestpaal van Nederland. Het nest bovenop de paal kan met een speciaal mechaniek naar beneden gehaald worden om de nodige schoonmaak- en reparatie werkzaamheden uit te kunnen voeren. Desondanks hebben de vaste bewoners, een 34 jarig vrouwtje en haar 11 jarige toyboy nog niet voor nageslacht kunnen zorgen.

Verder langs de Kruiskade, een cultuurhistorisch pad waar de werkgroep volop aan het knotten is en ook de zieke Essen verwijderd worden. Maar helaas ook hier weinig gevederde vrienden. Terug langs de Galgweg waar een tiental halsbandparkieten, fel beschenen door de zon, voor een surrealistisch beeld in een appelboom zorgen.

Dan de auto in naar het Zaans Rietveld.

Een mooie plas met kijkhut, weilanden begraasd door een paar Schotse hooglanders. De grote bossages van bramen en wilgen zorgen voor de afwisseling. Een overvliegende graspieper trekt de aandacht maar buiten wat grauwe ganzen, een blauwe- en zilverreiger, wilde- en krakeenden en een paar kraaien is hier niet te bespeuren.

Terug naar de Galgweg.

In en om de werkhut "de Zaagbek" van de werkgroep wordt er geluncht. Dan richting "de Wilck" het derde en laatste gebiedje van vandaag. Vanachter het verhoogde kijkscherm heb je een mooi overzicht over de Wilck. Weilanden die voorheen deel uitmaakten van een melkveeboerderij zijn teruggegeven aan de natuur. Ondanks de welig tierende mattenbiezen is het slagenlandschap nog goed herkenbaar. Smienten en kieviten in flinke aantallen en uiteraard de in deze omgeving niet te missen zilverreiger. Aan de noordkant van het gebied loopt een pad dat vrij toegankelijk is. Met holenduiven, grauwe ganzen, spreeuwen, wulpen en goudplevieren lopen de scores en vooral de aantallen flink op.

Het is inmiddels stevig gaan waaien en het voelt winters aan. Om kwart voor twee besloten we het voor gezien te houden.

Drie kleine op zich zelfstaande gebiedjes die hemelsbreed dicht bij elkaar liggen. Inderdaad "het geheel is meer dan de som der afzonderlijke delen". Het was een welbestede zondag.

Zaterdag was het rustig weer. In de Boterpolder stond de IJsbaan net weer onder water. Daardoor waren er veel kokmeeuwen, krakeenden en wilde eenden. Ook wat grauwe ganzen vonden het interessant genoeg. Er zaten wat meer aalscholvers dan anders. In de restanten van de struwelen rond Windhorst zaten warempel 40 houtduiven. De torenvalk was weer aanwezig. Bij boer Sol is een bijen- en vlinder rand gezaaid. Op de zonnebloemen zaten 30 groenlingen. Tussen de grauwe ganzen zat nog een grote groep grote canadesche ganzen. Een hele witte buizerd zorgde voor verwarring. Veel kleine verrassingen maakte het leuk. Rob

Op 12 november jongstleden hebben Leiderdorpse vogelaars Wolf Theuns en Peter de Jongste voor een aantal leden van Vogelwerkgroep Rijnwoude een lezing gehouden over hun jaarlijkse vogelhoogtepunt: de Texel Big Day. In dit artikel bespreekt Wolf nogmaals kort wat deze knotsgekke Big Day omhelst.

In het dagelijks leven werk ik (Wolf) als ontwikkelingspsycholoog met kinderen en jongeren met psychiatrische problematiek. Peter werkt als systeemtherapeut in de GGZ. Ongeveer twee jaar geleden werd er in Leiden in een stadspark een Pallas Boszanger waargenomen. Hoewel ik niet zo van twitchen houd, ben ik toch gaan kijken. Een handjevol vogelaars was op zoek naar de Pallas en na enige tijd had ik hem gevonden! Gauw de andere vogelaars erbij gehaald om samen te kunnen genieten. Peter was daar een van! Toen hij vlakbij mij in Leiderdorp bleek te wonen hebben we nummers uitgewisseld en vogelen we regelmatig samen. De Texel Big Day is ons jaarlijkse hoogtepunt!

De Texel Big Day is een 24 uur durende spannende vogelrace over het hele eiland Texel. Een flink aantal teams van maximaal 4 personen doen mee en fietsen het eiland over om zo veel mogelijk soorten vogels waar te nemen. Vrijdagnacht om 00.00 mag er worden begonnen en om zaterdagnacht 00.00 moet elk team zich weer melden bij de jury. Zowel auditieve als visuele waarnemingen tellen, waarbij alles moet worden ingevoerd in de app van www.waarneming.nl. Dit wordt gedaan voor het vastleggen van het soortenaantal, maar ook zodat andere teams de waarnemingen zien en ook naar de locatie voor die specifieke vogelsoort kunnen komen. Wanneer je een zeldzame waarneming doet, dien je hier bewijs voor te leveren. Een foto of geluidsopname bijvoorbeeld. Wanneer dit niet lukt moet de soort onderbouwd worden bij de jury.

Gedurende de 24 uur vogelen worden er op het eiland extreem veel waarnemingen gedaan. Omdat de Big Day begin mei wordt georganiseerd, zijn er heel veel vogelsoorten op het eiland. Zo hebben we in 2024 140 soorten waargenomen, met als hoogtepunt een paartje Roerdomp dat voor een volle maan langs vloog. Andere geweldige waarnemingen waren Morinelplevieren, Baardmannetjes, Dwergsterns en Nachtzwaluwen. Soorten waar ik de rest van het jaar vooral van kan dromen, maar die op de Big Day ineens in je kijker zitten!

Hoewel de vogelrace van de Texel Big Day natuurlijk zowel geweldig als extreem vermoeiend is, draait het vooral om het goede doel. Door deel te nemen aan de Big Day, probeert Team Goudplezier geld in te zamelen voor natuurherstel, specifiek voor de bescherming van duinvogels zoals de Tapuit, Blauwe Kiekendief en Wulp. Het leefgebied van deze prachtige vogels staat onder enorme druk door factoren als recreatie, predatie en klimaatverandering. Het aantal broedpaartjes Tapuit is bijvoorbeeld dramatisch gedaald van meer dan 2000 in 1975 naar slechts ongeveer 300 in Nederland vandaag de dag. Het opgehaalde geld wordt gebruikt voor de bescherming van het leefgebied van deze duinvogels, het monitoren van vogelsoorten (inclusief onderzoek naar de risico’s van vogelgriep), het zenderen van vogels voor wetenschappelijk onderzoek, en het creëren van geschikte broedlocaties. Zo zullen onder leiding van Frank Majoor van Sovon, een bekende naam in de vogelwereld, broedplekken schoon- en bijgemaakt worden.

Peter en Wolf, samen met hun Team Goudplezier, zijn naarstig op zoek naar donateurs. Lezers van de Braakbal kunnen gemakkelijk doneren door de QR-code hieronder te scannen. Daarnaast staan ze open voor tips en adviezen over het verkrijgen van donaties. Een lezing houden bij een bedrijf of groep, een vogelexcursie of een tripje naar een vogelringstation kan bijvoorbeeld allemaal. Voor meer informatie of om contact op te nemen met Wolf Theuns, kan de redactie worden benaderd. Meer details over het Wadden Vogelfestival en de initiatieven voor duinvogels zijn te vinden op www.waddenvogelfestival.nl.

Met vriendelijke vogelgroet en namens Team Goudplezier, Wolf Theuns

In alle vroegte verzamelen op de parkeerplaats bij restaurant De Witte Raaf voor m’n eerste officiële excursie, geen Raaf gezien overigens. De timing was perfect want het was prachtig weer en er was een dozijn telescopen mee waarmee je een halve kilometer weg kon kijken.

E.e.a. onder leiding van Paul van Wetten en Gerard v.d. Haas . Ik had m’n vrouw ook meegenomen, dus toen Paul vroeg wie de gespotte soorten wilde turven, stak zij direct mijn hand omhoog. Mooi man, eerste excursie en direct als turflijster benoemd, verder geen lijster gehoord by the way. “Dan kun je ook wel het verslag schrijven”, voegde Paul er aan toe, ja dan word je vanzelf zo trots als een pauw.

Vervolgens op pad richting de plas. Het aanvankelijke plan om op te splitsen in 2 groepen werd al snel losgelaten. Dat beetje herrie wat wij als groep van ca. 25 personen zouden maken, haalde het toch niet bij de decibellen van eenden, ganzen en andere gevederten die ons vanachter een dijkje tegemoet kwamen. Wij beklommen het dijkje en keken, ontwaarden en riepen namen van hetgeen wij dachten te zien. Ik kwam oren tekort om bij te vinken, die wij trouwens ook niet hebben gezien.

Wat wij eerst aantroffen was voornamelijk de basis set aan watervogels die je daar wel vaker aantreft. Maar we zouden het nog treffen. Na een minuut of 15 surplace te hebben gestaan op het dijkje liepen wij langzaamaan een rondje met de klok mee. Voor de niet sporters onder ons, het parcours van pak ‘m beet 1,5 km hebben we afgelegd in ongeveer 2 uur, dus je kunt je de volgende keer gerust aanmelden.

Na ongeveer 200m zag Charelle een Waterral. Ik had daar als leek natuurlijk nog nooit van gehoord, maar die zie je blijkbaar zelden en deze liet zich ook nog al scharrelend op de gevoelige plaat vastleggen. Hij zag er weliswaar niet erg vriendelijk uit maar toch mooi om zo’n relatieve zeldzaamheid eens door een telescoop te observeren, dank aan degenen die deze meesleepten. Anyway, die waterral was wat dat betreft wel het hoogtepunt van de waarneming.

Persoonlijk vond ik de Rietgors die op 10 meter afstand in een riethalm kwam zitten indrukwekkender en ook de kleine zilvermeeuw die de vogeltjesdans deed was een genot om naar te kijken. En niet te vergeten ook een grote zwerm vliegende Kieviten met hun wit-zwarte gewaad waar het zonlicht mooi op weg kaatste kon mij wel bekoren, prachtig.

Dat ik nog maar een beginnend vogelaar ben, blijkt wel uit het volgende voorval. Iemand riep “Kijk een vrouwtje!” en terwijl ik omkeek zag ik idd een mooi exemplaar van een hardloopster voorbij rennen. Tsja… de natuur.

Op het laatste rechte stuk hadden we (westen)wind tegen en behalve een Stormmeeuw was daar weinig nieuws onder de zon te zien. Daar gezamenlijk staande met wederom die artillerie-batterij aan Swarovski’s en ander geschut was er nog een mooie uitsmijter. Er kwam uit richting van de parkeerplaats namelijk een man (type Chriet Titulaer) aangehold met een dikke camera in aanslag. Bijna buiten adem sprak hij verwachtingsvol: “Ik zag jullie met z’n allen uit de verte staan, dus ik dacht dat moet wel iets heel bijzonders zijn !?”.
Tsja, hoe begrijpelijk ook, die moesten we dus blij maken met een dooie mus.

Ja en verder: je had erbij moeten zijn ! Paul en Gerard bedankt voor het regelen, tillers bedankt voor het dragen van de telescopen en eenieder bedankt voor de lach en tot een volgende keer! Pim1. Aalscholver
2. Bergeend
3. Blauwe Reiger
4. Dodaars
5. Ekster
6. Fuut
7. Grauwe Gans
8. Grote Canadese Gans
9. Grote Zilverreiger
10. Kauw
11. Kievit
12. Kleine Mantelmeeuw
13. Kleine Zilverreiger
14. Knobbelzwaan
15. Kokmeeuw
16. Kolgans
17. Krakeend
18. Kuifeend
19. Meerkoet
20. Nijlgans
21. Pijlstaart
22. Rietgors
23. Roodborst
24. Slobeend
25. Smient
26. Spreeuw
27. Stormmeeuw
28. Tafeleend
29. Waterhoen
30. Waterral
31. Watersnip
32. Wilde Eend
33. Wintertaling
34. Zilvermeeuw
35. Zwarte Kraai

Het is nog donker als ik even na half 8 in de auto stap. Het heeft geregend, geen wind, lekker herfstweer. Routeplanner ingesteld op het door Bert opgegeven adres, Boerderij Meijendel, en dan op naar de vogels.

Half negen bestaat de groep uit 5 cursusleiders en 23 cursisten. Na het welkom een snelle tweedeling en dan het gebied in. Al na een paar stappen de eerste "score", de schorre roep van een kraai is niet te missen. Soms keuvelend, dan weer in stilte wandelen we door het bos.

Hoor, een koolmees. Kijk, een roodborst en zo slingeren we richting het hoogste punt van de Peppelroute. Vanaf hier, de Abelentop, overzien we, met de hoogbouw van den Haag op de achtergrond, natuurpark Meijendel.

Grauwe ganzen laten zich horen en zien, groepen spreeuwen vliegen over en vlakbij toont een grote bonte specht zich van zijn beste kant.

Vogelen verbroedert. Onderweg worden we bij een duinmeertje door een voor ons onbekende groep vogelaars getipt over krooneenden en ja hoor, weer een score.

Het landschap verandert. Meer duinen, meer open en de schaarse beplanting is klein en veelal scheef gewaaid door de voornamelijk noordwesten wind.

Bij het strand aangekomen zien we, naast enkele hardlopers langs de vloedlijn, een aantal (zilver)meeuwen, af- en aanvliegende aalscholvers en boven onze hoofden vliegen dansend groepjes vinken richting zuid.

Op de terugweg laat een roodborsttapuit zich vanaf zijn uitkijkpunt uitgebreid bewonderen.
Het zijn niet alleen de vogels die onze aandacht krijgen. Langs het pad laten we een aardster (paddestoel) stuiven, wriemelt een piepklein muisje zich tussen de grassprieten door en probeert een kleine groene kikker met de moed der wanhoop de andere kant van het pad te bereiken.
Terug bij de boerderij staan er 30 waarnemingen op de tellijst. Het is inmiddels 11 uur en na applaus voor onze enthousiaste gastdocente Charella Huizer tijd om naar huis te gaan.

Het was een mooie ochtend.
Peter
Waarnemingen
Aalscholver
Blauwe reiger
Buizerd
Cetti's zanger
Dodaars
Ekster
Fuut
Gaai
Graspieper
Grauwe gans
Grote bonte specht
Grote mantelmeeuw
Grote zilverreiger
Heggemus
Houtduif
Koperwiek
Koolmees
Krooneend
Kuifeend
Matkop
Meerkoet
Merel
Pimpelmees
Roodborst
Roodborsttapuit
Sijs
Slobeend
Spreeuw
Tafeleend
Tjiftjaf
Vink
Wilde eend
Zanglijster
Zilvermeeuw
Zwarte kraai

Woensdag 9 oktober was de 2-de avond van de vogelcursus.Na een korte evaluatie van zowel de 1-ste avond als van de excursie naar de Nieuwe Driemanspolder, werd de informatie over kijkers en telescopen afgerond. Daarna volgde een vergelijking van diverse vogelboeken: de één heeft een QR-code met geluiden, terwijl de andere een trefkans-tijdlijn toont. Verschillen in praktische bruikbaarheid, maar de ANWB-Vogelgids blijkt toch aardig compleet. Na de pauze volgde een praktijkgedeelte. Met behulp van de diverse vogelgidsen moesten de cursisten een vijftal vogels determineren, aan de hand van theoretische waarnemingen.
Het hoofdthema van deze avond en tevens het doel van de eerstvolgende excursie: de Vogeltrek. In een levendig betoog loodste Lex ons langs diverse aspecten van de vogeltrek. Welke soorten trek zijn er, verwondering over prestaties van vogels en hoe vinden zij hun weg ? Op welke momenten en waar kun je de vogeltrek het beste waarnemen ? En, als tip voor de komende excursie, trek warme (laagjes) kleding aan !

Vandaag, maandag, de laatste dag. Eén auto ging al direct naar huis en met de overigen zijn we naar de vuurtoren “Noorderhoofd” van Westkapelle gereden waar ook een telpost is volgens google maps. Een aantal tapuiten gezien en 2 kanoeten maar niet veel meer. In de polder die daar achter de dijk lag zou een witkopeend moeten zijn. Het was even zoeken maar uiteindelijk gevonden. Helaas bleef hij met zijn snavel in de veren op de kant zitten dus hebben we hem niet op zijn mooist gezien.

Op weg naar huis nog langs de Brouwersdam en de eerste plek was ook weer de laatste plek , de dijk bij Stellendam waar Ton nogmaals een roodkeelduiker heeft gespot.

We hebben prachtig weer gehad en een gezellige groep. Dank aan de chauffeurs: Ton, Gerard, Rob en Johan, zonder jullie waren we er niet gekomen. Yolanda
Aalscholver
Baardman
Bergeend
Blauwe kiekendief
Blauwe reiger
Boerenzwaluw
Bontbekplevier
Bonte strandloper
Brandgans
Buizerd
Canadese gans
Cetti's zanger
Dodaars
Drieteenstrandlopers
Ekster
Fazant
Fuut
Gaai
Goudplevier
Graspieper
Grauwe gans
Groene specht
Groenpootruiter
Groenpootruiter
Grote lijster
Grote mantelmeeuw
Grote stern
Grote zilverreiger
Heggemus
Holenduif
Houtduif
Huismus
IJsvogel
Kanoet
Kauw
Kemphaan
Kievit
Kleine mantelmeeuw
Kleine zilverreiger
Kluut
Kneu
Knobbelzwaan
Kokmeeuw
Koolmees
Krakeend
Kramsvogel
Kuifeend
Lepelaar
Meerkoet
Merel
Nijlgans
Ooievaar
Pijlstaart
Pimpelmees
Putter
Rietgors
Rietzanger
Roodborst
Roodborsttapuit
Roodkeelduiker
Rosse grutto
Rotgans
Scholekster
Sijs
Slechtvalk
Slobeend
Smient
Spreeuw
Staartmees
Steenloper
Stormmeeuw
Tafeleend
Tapuit
Topper
Torenvalk
Tureluur
Turkse tortel
Vink
Visdief
Waterhoen
Watersnip
Wilde eend
Winterkoning
Wintertaling
Witkopeend
Witte kwikstaart
Wulp
Zanglijster
Zilvermeeuw
Zilverplevier
Zwarte kraai
Zwarte ruiter
Zwarte zwaan

Vandaag, zondag, op de parkeerplaats van het park vlogen boven onze hoofden waarschijnlijk 2 Alexander
parkieten en 2 ara’s, waren we nog wel in Nederland?

We zijn naar het “hundestrand” vlakbij Burgh-Haamstede gereden. Het kostte wat moeite om er te komen want er was een wandelmarathon waardoor wat wegen afgesloten waren. De marathon vertrok min of meer naast ons huisje om 7 uur
dus een wekker hadden we niet nodig. De Duitse hunde hebben we gezien en er was de dag ervoor
een graszanger waargenomen, maar die was ons te snel af en zat al weer heel ergens anders.

Op Neeltje Jans een aantal zeehonden gezien en twee grote sterns maar verder niet veel bijzonders.

Doorgereden naar de Oesterput hier was het nog te veel eb en er was niets te zien op 1 steenloper
na. Ton wist dat er een roodkeelduiker, een dag eerder, op zee was gezien en deze was niet gevlogen
en na enig speuren hebben we hem gevonden en uiteindelijk van dichtbij kunnen zien, nog in
zomerkleed, prachtige vogel is dat toch.

Bij een vogelkijkhut bij Colijnsplaat wemelde het van de vogels met opkomend tij: zilverplevier, grote stern, bonte strandloper, stormmeeuw, groenpootruiter, zwarte ruiter, enz. In Colijnsplaat een café opgezocht en weer lekker in het zonnetje gezeten op het terras.

De Zeelandbrug over en door naar de “Weg van de buitenlandse pers” en de klein Beijeren polder. Bij deze laatste zaten ± 120 zwarte ruiters, zoveel had ik er nog nooit bij elkaar gezien.

Terug naar Burgh-Haamstede en weer gegeten in “Zeebinkie” het was weer reuze gezellig aan tafel. Na afloop werd er nog flink gesproken over in het bijzonder klassieke muziek. Johan zat op zijn stokpaard met pianomuziek. De schoonheid en ontroering van muziek van Chopin en Schubert werd gedeeld.

De verwachtingen zijn tijdens de Euro Birdwatch altijd hoog gespannen, maar komen helaas niet altijd uit. Dit keer konden we 26 soorten tellen verdeeld in 2526 vogels.
Het grootste aantal werd vertegenwoordigd door de Spreeuw.
-1000 Spreeuwen
-87 Goudplevieren
-110 Veldleeuweriken,
-85 Grauwe Ganzen
-25 Graspiepers.

Natuurlijk altijd leuk zijn de soorten die je normaal niet verwacht zoals:
-2 Koereigers,
-1 IJsvogel,
-1 Goudhaan,
-1 Kleine Zilverreiger.

En toch ook wel bijzonder: 6 Boerenzwaluwen.

Uiteraard zijn er nog meer soorten geteld maar om deze nu allemaal te noemen….

Vandaag, zaterdag, eerst rustig ontbeten en lunchpakketten klaargemaakt waarna we begonnen zijn bij de
Plompe toren. Een behoorlijk witte buizerd werd nog een tijd lang ervan verdacht dat het een
visarend zou zijn. Het is een heel mooi gebied met alle zoutminnende plantjes die daar groeien.
Het was rood gekleurd door de zeekraal.

De Schelphoek hebben we opnieuw bekeken vanaf een andere kant.

Vervolgens naar Plan Tureluur, vanaf de delingsdijk zagen we een grote groep goudplevieren en vanaf het kijkscherm zagen we een hele grote groep rosse grutto’s.

Eenmaal bij de “Heerenkeet” weer even een plas- en drinkpauze en wederom heerlijk in het zonnetje op het terras
gezeten.

Daarna de Flauwers inlaag bekeken, hier waren de nodige rotganzen te zien, mijn lievelingsgans, alleen al dat geluid, prachtig. Watersnippen gezien en aan het eind van de weg hadden we wederom uitzicht op de “Schelphoek”.

Ton had aangegeven dat de “Pikgat” polder en “Gasthuis bevang” ook interessant zijn dus ook die hebben we meegenomen en bij de laatste zagen we een groot aantal kemphanen. Dus 2 mooie plekken die ik aan mijn lijstje heb toegevoegd.

In de avond hebben we het restaurant van het park opgezocht en daar ook lekker gegeten. Yolanda

Vandaag zijn we in Zeeland gestart op de dijk bij Stellendam. Het was eb en er waren veel vogels te zien. De vele wulpen die dichtbij zaten waren goed te zien, een dikke slechtvalk op een paaltje ver weg was toch goed te zien met de telescoop.
We waren ook blij met de kluten, de lepelaars en de vele andere vogelsoorten.

Daarna naar uitzichtpunt Markenje waar een flinke hoeveelheid goudplevieren zaten.

In de Preekhilpolder hebben we een stukje gewandeld en de Baardman gehoord, helaas niet gezien.

Vervolgens door naar de Brouwersdam. We waren niet de enigen die kwamen genieten van het heerlijke zonnige weer. De dam stond stamp vol met Duitse campers. Dus we konden niet langs de randen kijken. Maar toch de steenlopers en zeehonden wel gevonden en ook nog een lekker kopje thee/koffie bij een restaurant aldaar.

Nog even langs de “Schelphoek” en dan bijtijds door naar ons vakantiehuis want er moesten ook nog boodschappen gedaan worden door ondergetekenden.

Het was een mooi huis wat we gehuurd hadden en het park is zeker aan te raden als je een weekendje vogels wil gaan kijken in Zeeland. ’s Avonds gegeten in restaurant Zeebinkie wat naast het park ligt. Yolanda

Als (race-)fietser heb ik een matig vertrouwen in Buienradar. Toch putten wij wel moed uit de melding voor de zaterdag 28 september, ondanks de bakken regen van de dag daarvoor. Op weg naar de N3MP kregen we buien op ons dak en brak de zon weer door: het zou een dag met regenbogen worden.

Met een vertraging van 5 minuten, vanwege de laatste (!) stortbui van de hele ochtend, vertrokken 21 deelnemers aan de Basiscursus met 4 docenten richting de plassen van de N3MP. Een van de doelen van deze dag was om steltlopers te spotten.

Voor een aantal deelnemers was dit de eerste keer dat zij met een verrekijker het veld in gingen. Het zicht was zeer goed en periodes van zon zorgde voor contrastrijke beelden. Na enige uitleg en uitproberen, werden de eerste vogels waargenomen: meerkoeten voor zo ver het oog reikte, met af en toe een eend. Meer variatie in soorten vonden we aan de noordoostkant van de grote plas, met diverse soorten eenden, ganzen en hier en daar een steltloper. Hier kwamen de 5 telescopen goed van pas: wat je met een verrekijker als “vrouwtjeseend” ziet, bleek een vrouwtje-wilde eend, -wintertaling, en -krakeend te zijn. Het begrip “spiegel” werd hierdoor ook duidelijk. De herkenbare snavel van de slobeend. De gele ogen van de kuifeend. De kleur poten van de grote en kleine mantelmeeuw. De vlucht van de lepelaar. Veranderingen in verenkleed richting winterperiode.

En de steltlopers ? Die hielden zich gedeisd. Een watersnip, een wulp, wolken kieviten en, dankzij docent Lex, een vlucht goudplevieren. Horen is scoren.

Op de terugweg kregen we, als uitmijter, een roodborsttapuit te zien die zich minutenlang liet bewonderen. De Waarnemingslijst kon daarmee afgesloten worden met een score van 45 soorten. Niet gek voor een, voor veel deelnemers, eerste keer “vogelen”. Bert
Waarnemingen
Aalscholver
Bergeend
Blauwe reiger
Brandgans
Dodaars
Ekster
Fuut
Goudplevier
Graspieper
Grauwe gans
Grote Canadese gans
Grote mantelmeeuw
Grote Zilverreiger
Holenduif
Houtduif
Kauw
Kievit
Kleine mantelmeeuw
Kleine Zilverreiger
Kneu
Knobbelzwaan
Kokmeeuw
Krakeend
Kuifeend
Lepelaar
Meerkoet
Nijlgans
Pijlstaart
Rietgors
Roodborsttapuit
Slobeend
Smient
Sperwer
Spreeuw
Tafeleend
Torenvalk
Waterhoen
Watersnip
Wilde eend
Wintertaling
Witte kwikstaart
Wulp
Zilvermeeuw
Zwarte kraai
Zwarte zwaan

Op zondagmorgen verzamelden we met 6 personen op de verzamelplaats aan de Rijndijk om gezamenlijk naar IJmuiden te rijden. Helaas nog 2 afmeldingen op het laatste moment , één persoon die niet op kan dagen , je mag zelf raden wie en Mark die op eigen gelegenheid naar IJmuiden reed. Het was werkelijk een prachtige ochtend, beetje zon, beetje bewolkt , vrijwel geen wind en een aangename temperatuur dus wat wil je nog meer ? Na een ritje van 50 minuten en onderhoudend gebabbel in de auto verzamelden we weer op de parkeerplaats bij het strand van IJmuiden en probeerden we Mark te lokaliseren maar die liep al een uur op de pier , letterlijk en figuurlijk een vroege vogel dus. Lopende op het strand richting de pier werden al diverse soorten meeuwen , een bontbekplevier , 3teenstrandlopers gespot maar toen we bijna bij de pier waren belde Mark ons dat er richting ons groepje een VELDUIL aan kwam vliegen die zelfs ook nog netjes aan de rand van de duinen in het gras neerstreek. Onze telescoopmannen konden het beestje prachtig in beeld nemen dus heel leuk dat je een soort spot die je nu niet direct zou verwachten bij de zuidpier van IJmuiden.

Gerenoveerde zuidpier.
De pier bleek pas enkele weken weer volledig open te zijn voor publiek omdat er een grondige renovatie had plaatsgevonden waarbij vooral GROTE blokken steen geplaatst waren om de pier te verstevigen nemen we aan maar wat wel veel zicht wegnam van de vogels die op de daarachterliggende rotsblokken aan het water liepen . Toch werden natuurlijk de nodige soorten gespot die je ook mag verwachten hier maar al met al was het geen drukte qua vogelaantallen, volgens Mark had dit vooral met de ongunstige wind te maken, jammer maar het was niet anders. Mark had bij zijn eerste wandeling over de pier de Jan van Gent en de zwarte zee eend gezien die wij , lange slapers als wij zijn , helaas niet gezien hebben. Toch genoot iedereen van de wandeling naar het eind van de pier en terug en keerden we toch wel enigszins tevreden terug naar de auto’s. Zo was iedereen rond 13.00 uur weer thuis en mogen we spreken van een geslaagde, maar toch wel met te weinig deelnemers, excursie naar de Zuidpier IJmuiden. Paul
Waarnemingen1. Aalscholver
2. Blauwe reiger
3. Boerenzwaluw
4. Bontbekplevier
5. Bonte strandloper
6. Drieteenstrandloper
7. Eider
8. Fuut
9. Grote mantelmeeuw
10. Grote Stern
11. Heggenmus
12. Huismus
13. Jan van Gent
14. Kanoet
15. Kauw
16. Kleine Mantelmeeuw
17. Knobbelzwaan
18. Kokmeeuw
19. Oeverpieper
20. Roodborstje
21. Scholekster
22. Steenloper
23. Stormmeeuw
24. Tapuit
25. Torenvalk
26. Tureluur
27. Velduil
28. Visdief
29. Wilde eend
30. Witte kwikstaart
31. Zeekoet
32. Zilvermeeuw
33. Zwarte zee-eend

Op 11 september 2024 vond in een basisschool in Koudekerk de eerste bijeenkomst plaats van de nieuwe cursus Basisvogelkennis, voor beginnende vogelaars van buiten en binnen onze vogelwerkgroep. Er was plaats voor 30 deelnemers; we waren al snel “uitverkocht”.

De cursus bestaat uit 5 cursusavonden en 6 excursies. Alle deelnemers kregen bij binnenkomst een rijk gevulde goodiebag met ons verenigingslogo op de linnen tas. Een leuke binnenkomer. Na de koffie werd stipt om 20.00 uur afgetrapt met de cursus. De vier organisatoren Bert, Lex, Margot en Ronald hadden er duidelijk zin in.

In een gezellige sfeer kregen de cursisten de nodige basiskennis bijgebracht. Het ging m.n. over de verschillende categorieën vogels en hun voorkomen in ons land. Na de pauze werd de schijnwerper op de steltlopers gericht. Heel veel weetjes gingen over tafel. De cursisten luisterden aandachtig. In verband met de nodige interactiviteit kregen de cursisten (ongeveer evenveel vrouwen als mannen) de vraag voorgelegd welke vogelsoort hun lievelingsvogel is. Uit de antwoorden bleek wel, dat het hier niet alleen echte beginners betreft.

Rond kwart over tien (iets minder stipt dan gehoopt) werd er afgesloten en gingen de deelnemers met een hoop nieuwe vogelkennis huiswaarts.

Op 3 september gaf Evert Pellenkoft een lezing over de Gierzwaluw, als opening van het vogelseizoen van de vogelwerkgroep Koudekerk/Hazerswoude e.o.. De grote groep aanwezige vogelliefhebbers hebben genoten van de prachtige foto’s en de boeiende informatie over de Gierzwaluw (grootte 16-18,5 cm en spanwijdte 40-44 cm).

De 11 weken vogel - De ‘77-dagen-vogels’ komen vanaf begin mei ons land binnen. De naar hetzelfde nest terugkerende paartjes nestelen in holten van (oude) gebouwen, onder dakpannen en in nestkasten. Als ze 2,5 maand later klaar zijn met broeden en voeren vertrekken ze alweer. De niet broeders hebben een andere agenda : ze komen later en vertrekken vaak eerder.

Alles in de lucht - De Latijnse naam van de Gierzwaluw 'Apus apus' betekent letterlijk ‘zonder pootjes’. Ze hebben wel pootjes en in verhouding grote klauwen, maar anatomisch niet geschikt om op de grond te leven. Zodra een Gierzwaluw het nest verlaat, moet hij goed kunnen vliegen. Ze doen namelijk alles in de lucht, zelfs paren en slapen. Ze slapen namelijk met slechts één hersenhelft tegelijk, waardoor ze korte perioden slapend kunnen blijven vliegen. Zodra een jonge Gierzwaluw uitvliegt, blijft hij in de lucht tot hij geslachtsrijp is, en dat duurt twee tot drie jaar! De Gierzwaluw kan ondersteboven vliegen (een 270 graden), maar de kop blijft altijd evenwijdig aan de horizon voor focus en oriëntatie. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door een lange flexibele nek met 14 halswervels (ter vergelijking: de mens heeft er 7).

Jongen - Gierzwaluwen bouwen hun nest, met materialen uit de lucht, zoals dwarrelend gras, iependubbeltjes en helaas ook plastic. Ze broeden drie weken. Ze vangen het liefst prooien tussen de 2mm en 10mm groot; ze eten honderden verschillende soorten insecten. Als ze jongen hebben, bewaren ze hun prooien vermengd met speeksel in een voedselbal in hun keelzak. In deze voedselbal kunnen wel 500 nog levende insecten zitten, die ze op het nest aan hun jongen (2-4) voeren. Gierzwaluwjongen blijven lang op het nest, zo’n veertig dagen. De laatste dagen hangen ze regelmatig met hun koppies uit hun nest om de omgeving rustig te verkennen. Binnen verandert het nest in een sportschool, dagelijks oefenen ze hun vleugels en borstspieren en verbranden ze overtollig vet om van 50 gr reserve- naar 42 gram vlieggewicht af te vallen. Vanaf juli vliegen de jongen uit, in de late avond of vroege ochtend. Eén voor één, zonder de ouders. De jongen die vanaf half juli uit het nest komen, beginnen voorgeprogrammeerd al heel snel aan de lange tocht naar het zuiden van vele duizenden kilometers lang.

Nog meer bijzonderheden
- De Gierzwaluw (Apodiformes) is geen zangvogel en dus geen zwaluw (Passeriformes), maar meer verwant aan de kolibrie. Hij hangt en kan niet op een tak zitten.
- Gierzwaluwen worden gemiddeld 7 jaar. Echter, de oudste geringde Gierzwaluw was wel 30 jaar en heeft dus een afstand afgelegd van 150 x de aarde rond.
- Man en vrouw maken verschillende eindtriller in hun roep. Voor de mens, met zijn veel beperktere gehoor, is dit zonder apparatuur (sonogram geluidsweergave) niet te horen.
- De ogen van de Gierzwaluw zijn heel groot met wijd open pupillen. De ogen bewegen onafhankelijk van elkaar en omvatten de helft van de schedel. In de hersenen wordt dit gecombineerd tot een mentaal beeld. Het netvlies van Gierzwaluwen bevat veel meer kegeltjes dan dat van de mens (=alleen in gele vlek). Ook zijn de kegeltjes voor veel meer verschillende kleuren dichter over het netvlies verdeeld. Het korte golf type gevoelig voor blauwe lucht, bevat kegeltjes met gele oliedruppeltjes die blauw wegfilteren zodat prooien beter zichtbaar zijn en niet oplossen in het blauw van de lucht. Ze kijken vooral onder, boven en naast zich, maar nauwelijks vooruit. Ze zijn evolutionair niet aangepast om hoge obstakels zoals gebouwen of windmolens te ontwijken.

Weer wachten op de sikkelvormige silhouetten van het aerodynamisch wonder - Gierzwaluwen vertrekken eind juli, begin augustus uit ons land onderweg foeragerend met een snelheid van 35 km (700 km per dag). Omdat juist deze iel schreeuwende vogels die naar 75km in groepsvlucht versnellen een opvallende verschijning zijn, valt het gemis de liefhebbers ook direct op. Waar de ene avond nog druk gefoerageerd wordt door tientallen koloniebroeders, kan de dag daarna de lucht ineens leeg zijn na het grote verzamelen voor de trek. Gierzwaluwen vliegen kilometers hoog en boven de 300m zien we ze niet, ook al zijn ze er. Ze verruilen de lage landen voor de overwinteringsgebieden in Afrika, ten zuiden van de evenaar. We moeten het dan weer een maand of negen doen zonder de Gierzwaluwen met hun gierende kreten, achtervolgingen en luchtacrobatiek. Pas in mei wordt het weer zaak te luisteren en het luchtruim af te turen naar de eerste sikkelvormige silhouetten.

Bedreiging - Grote bedreiging voor Gierzwaluwen zijn onder andere:
- Renovatiewerken aan gevels en daken en de afbraak van gebouwen. Dit terwijl de nesten altijd beschermd zijn, ook als de vogel niet in het land is.
- Windmolens, mede omdat de Gierzwaluw nauwelijks vooruit kijkt.
- De lichtvervuiling verstoort de oriëntatie tijdens de trekroute.
- De stammenoorlogen in Congo en de veranderde omstandigheden door klimaatverandering waardoor totale vernietiging van habitat en de groene long.
- Ontginning door Chinezen voor o.a. de mijnbouw voor (schaarse) grondstoffen.

Bewondering, koesteren en beschermen - Het doel van Evert om bewondering voor de Gierzwaluw bij de toehoorders te vergroten is zeker geslaagd. Als wij de vogels nog meer koesteren werkt dat mee aan hun bescherming. Evert eindigde de avond met applaus na zijn ode aan de Gierzwaluw: ‘Sierlijke acrobaten ontzagwekkende prinsen van de lucht’.

Voor meer info: Kennisdocument Gierzwaluwen

Bij bedreiging nesten van een kolonie door steigers of sloop, neem contact op met Omgevingsdienst Midden-Holland Gouda: 088 - 54 50 000 of info@odmh.nl Mireille