Het was weer een zeer geslaagde middag. Het enthousiasme was groot en elk beestje dat wordt gevonden wordt met grote interesse bestudeerd en gecontroleerd met de zoekkaarten. Het is ook de tijd dat de kleine kikkertjes uit de sloot komen dus het kan niet uitblijven dat ze gevonden worden. Ans weet over elk beestje wel iets te vertellen en ze heeft het er maar druk mee. Ook op de uitgedeelde informatie en vooral op de vogelzoekkaart wordt enthousiast gereageerd door de kinderen en door de meegekomen ouders. Kortom: top middag!

Al weer de laatste dag van dit fantastische weekend. Na het ontbijt, het opruimen en schoonmaken blijkt dat we nog bijna een uur moeten wachten op de huisbaas voor de afsluiting. We kunnen heerlijk buiten zitten, dus geen probleem, we kletsen nog even lekker door met z’n allen. We gaan op weg voor de laatste excursie naar uitkijkpunt Biezenburcht bij het Harderbroek. Een makkelijke route van ca. 25 km en goed beschreven op de uitgebreide routebeschrijving. U hoort al een maar aankomen; het wordt een zeer toeristische route in een niet zo toeristische omgeving. Er komt zo’n 30 extra kilometers op de teller en, heel knap, we rijden geen rondje maar een vierkantje!

Het uitzicht bij het Harderbroek is prachtig en er zwemt en foerageert van alles. We zien een flinke flottielje ganzen zwemmen, lepelaars, heel veel grote zilverreigers, zomertaling, wintertaling, tafeleend enz. Van boven af de Biezenburcht kan je het allemaal mooi zien maar iedereen blijft beneden bij de bankjes want vier dagen achter elkaar vogelen eist zijn tol ;)

De zeearend, die de dag ervoor is gespot volgens waarneming, laat zicht vandaag niet zien dus vertrekken we als de koffie op is en het stoom uit de oren naar Plan Roerdomp zo’n 6 km verderop voor een wandeling op het Ganzenpad naar de kijkhut van Krijn Giezen. In het eerste stukje lopen we onder druppende bomen door. Het zijn waterende Waterwilgen. Het heeft te maken met de larven van de Wilgenschuimcicade! Die maken schuimhoopjes op de takken van de waterwilg. Het schuim verwatert evenwel tot grote druppels die in stroompjes van de bomen vloeien langs de stam. De larve van de Wilgenschuimcicade (Aphropphora salicina) is donkerbruin, bijna zwart, met enkele lichtere vlekjes. De volwassen cicade is een centimeter groot. Het schuim wordt afgescheiden uit het achterlijf via de “buisjes van Malpigi”, ademhalingsholten in het achterlijf. Bij de Wilgenschuimcicade is het schuim zo overvloedig en zo vloeibaar, dat het snel water wordt (smaakloos!). Het schuim beschermt de larve tegen droogte, regenval en mieren. Al het vocht halen de beestjes uit de wilgen! Spectaculair hoor, waterende waterwilgen op een zonnige dag! ,

De grote bonte specht laat zich hier even mooi zien evenals veel muggen. Na het stuk onder de druppende bomen lopen we in de bloedhete zon richting de kijkhut en horen we de Sprinkhaanzanger in de verte snorren. Het riet komt dichter bij het pad en zo zien we verschillende rietgorzen boven in de topjes zitten en horen we ook de rietzangers. Zoals bij alle kijkhutten in Nederland zit ook hier het kijkgedeelte net niet op de juiste hoogte maar degene die op het bankje vooraan zitten hebben wel goed zicht en zien o.a. een paartje kluten scharrelen. Ik verlaat snel de drukke hut om nog even een foeragerende rietzanger te scoren langs het pad.

Wij besluiten om dan terug te gaan langs de ontvangsthut van Krijn Giezen; de kunstenaar die de kijkhutten alhier ontworpen heeft. Het blijkt geen kijkhut te zijn maar daadwerkelijk een plek waar mensen ontvangen worden als er excursies/wandelingen in het gebied georganiseerd worden.

Het weekend is voorbij, we nemen hartelijk afscheid van elkaar en iedere auto bepaald zijn eigen route naar Hazerswoude - Gerda

Het zou een warme dag worden, 25 graden. Daarom startten we in de frisse ochtend op de Ermelose Heide. Vanaf bezoekerscentrum ‘De Schapendrift’, Postweg 50, 3852 PK Ermelo gingen we op pad. Het werd al druk op het parkeerterrein omdat die ochtend de schapen werden geschoren. We maakten een wandeling van 3 km door het gevarieerde loofbos (zaterdag motorcrosses ), de heide en de zandverstuivingen (heerlijk rustig en prachtig ).
Op de heide volop gejubel van de veldleeuwerik. We zagen een paartje piepers die een vrouwtje koekoek weg jaagde die klaarblijkelijk een ei in hun nest wilde leggen. De piepers wonnen. Bij de parkeerplaats zagen sommigen bonte vliegenvangers die broedden in een oud spechtennest.

’s Middag een wandeling van 7 km in de koelte van het Elspeter Bos. Start bij de Herv kerk. Met de superoren van Bert en Ton hoorden en zagen we de gebruikelijke bosvogels. Een topper was een badderende appelvink vlak voor ons in een plas, samen met verschillende soorten mezen. Later spotten we een bonte vliegenvanger die haar/zijn jongen voedde. Niet veel later zagen enkelen van ons de grauwe vliegenvanger poseren en liet de matkop zich goed bekijken. Het weer werd steeds stralender en warmer. Het terras na afloop met koud bier en ander koud lekker was daardoor extra lekker. Zo lekker dat we ’s avonds buiten aan lange tafels verder borrelden en tapas aten. (de catering was weer super)

Daarna togen 7 enthousiastelingen in de schemering naar de heide. Een spannende zoektocht naar de nachtzwaluw. Met succes! Ook de houtsnip kwam in de schemering langs en de bosuil liet zich horen.

Een topdag!! - Els

Na een onrustige nacht, want mijn bed lag naast het bed van Rob.... en dan weet je het wel.... Gerard, daar heb je geen kind aan, die viel echter met matras en al uit bed. Daar had ik geen last van want mijn op maat gemaakte oordoppen werken fantastisch! Yolanda heeft heerlijk geslapen, maar zoals in een eerder verslag al gemeld, daar kan een regiment soldaten over heen en dan wordt zij nog niet wakker. De douchecabine stonden op een verhoging, zodat de hele badkamer zeiknat werd. Maar de gezelligheid is ongeëvenaard....

Na de ochtendrituelen vertrekken we richting Hulshorsterzand. Alhoewel "we" er al meermalen zijn geweest volgens de beschrijvingvan Bert, werd de tocht gekenmerkt door een roekeloze rit door Harderwijk. Zelfs Jikke had geen vat op de eerste auto met Bert achter het stuur.

Lessons learned: neem alleen een navigatie mee als je weet hoe die werkt. Ik ben benieuwd wat de notulist van de zondag maakt van de helse rit.....

We maken een wandeling door zanderige heuvels met bosachtige weggetjes: werkelijk schitterend. 7 Kilometer is geen kattenpis en sommige korten de route wat in. Wat vogelsoorten: fluiter met zijn stuiter, boom en graspieper, boomleeuwerik, bonte vliegenvanger: vooruit maar!

Daarna was het tijd voor appeltaart met slagroom. De tijden zijn veranderd lieve mensen.

De middag is voorbestemd voor de omgeving van de Hierdensebeek. De uiteindelijke vogelkijkhut gaf zicht op prachtige krooneenden. Langs de beek fijne fotomogelijkheden voor jonge boerenzwaluwen.
Deze route is compleet verschillend t.o.v. de ochtendsessie.

Het is frappant hoe bij enkelen de neus wordt geprikkeld door de geur van bier: terug naar ons honk dan.

Ja en na een fantastisch gecaterde Indische maaltijd wordt met koffie en thee de taart onthuld met een eetbare foto van Ton en Bert in een bekende vogelpose. Natuurlijk voor alle jaren fantastisch georganiseerde excursies. We kijken er allemaal met veel plezier en herinneringen aan terug!

Hulde! Daarna vloeit het bier en de wijn in de kelen van eenieder en zoeken we de sponde op na een heerlijke dag. Potverdikme, wat kan vogelen met onze groep toch leuk zijn.... - Johan

Om 8.00 uur verzamelden we bij het Anker in Hazerswoude-Rijndijk. Na begroeting en bagage in de juiste auto proppen konden we gaan. Onder weg een aantal stops zodat we pas ‘s middags in Putten aan zouden komen.

De eerste stop was in Ankeveen voor een wandeling van zo’n 6 kilometer rond de plas. Langs het pad dat we liepen stonden veel bomen en struiken. Dat leverde heel wat vogels op. Voortdurend hoorden we wel een Fitis. En Zwartkoppen waren ook vaak te horen en een keer te zien. Een Zwartkopvrouwtje bleef lang genoeg zitten tot het me lukte er een foto van te maken. Het miezerde maar het was niet koud.
De tweede stop was op Park Soesterberg. Met een nieuwe Tomtom een hele reis maar we kwamen op een mooie plek. Het is het voormalige vliegveld Soesterberg. Omdat daar een museum is was het er ontzettend druk. Moet erg leuk voor kinderen zijn. (Tip voor onze opa’s en oma’s van onze grijze koppen vereniging) De voormalige startbaan was verboden terrein want “er broedt een Leeuwerik met een olifantsdracht”. vertelde iemand die daar rondliep om mensen wegwijs te maken. Wij gingen een wandeling maken en hadden toen geen last meer van de drukte. Er waren niet veel vogels te zien maar het was een mooie wandeling. En op het museumgebouw zat wel een Zwarte roodstaart! Die heb ik nog nooit in Nederland gezien. De Eempolder stond nog op de reservelijst voor die dag maar daar was geen tijd meer voor en we vonden het ook wel mooi zo. Op naar Putten.

Toen we Gasthuus de Notelaar gevonden en de bagage geloosd hadden gingen we snel met een groepje naar de supermarkt in Putten. Er wordt niet bezorgd op Hemelvaartsdag, daarom deden we voor de eerste 24 uur de boodschappen zelf. De dag erop zou de rest bezorgd worden. Hierna meteen aan het koken. Omdat de groep relatief klein is koken we een dag zelf om de kosten te drukken. De anderen konden even een uiltje knappen en opfrissen enz.

Toen het eten klaar was hebben we ervan gesmuld. Lekkere macaroni. Van de side van het ‘Gasthuus’ had ik begrepen dat de koffie vrij beschikbaar was, dus geen koffie gekocht. Bleek er een automaat te staan met koffie á 60 cent. Niemand was zo verslaafd aan dat spul dat die er geld voor over had: koffie loze avond. Maar er waren genoeg alternatieven. De algemene vogellijst werd nog ingevuld, die konden we vergelijken met de eigen lijsten. Voor de meesten van ons is het hierna niet laat geworden en kwam er een eind aan een mooie eerste dag.- JL

In drie groepjes van 6 kinderen gaan we op stap op de Kruiskade om de opdrachtjes uit te voeren die we verzonnen hebben. Bij het Ooievaarsnest hebben we een mandje met een Ooievaarsei, -braakbal en stelten (zodat de kinderen kunnen ervaren hoe het is om hoog boven de grond te staan) De stelten zijn een hit (tenminste in mijn groepje) en de kinderen verbazen zich dat zo'n grote vogel uit zo'n relatief klein ei kan komen. Het is het begin van de ontdekkingstocht / speurtocht. Bij de kijkhut delen we kinderverrekijkers uit en zien we vooral veel Zwanen en Scholeksters. Op naar de kabouter bij opdracht 3 waar we op zoek gaan naar mossen op het dode hout. Er worden ook grote zadelzwammen gevonden en een kikker wordt gevangen. Bij de vierde opdracht gaan we opzoek naar spinnen, bodemdiertjes enz die we in looppotjes kunnen bekijken. We vinden voornamelijk Elzenhaantjes en de kinderen weten nu ook hoe er kleine Elzenhaantjes komen :) Bij opdracht vijf is het wat moeilijker om de aandacht vast te houden want hier gaat het om camouflage maar zoek en vind maar eens een goed gecamoufleerd beest.......dus snel naar de picknicktafel waar we bezig gaan met de voedselkringloop en waar de tocht ook eindigt. We drinken gezamenlijk nog wat limonade en begrijpen dat de kinderen (en de ouders en/of grootouders) het erg leuk hebben gevonden. Wij kijken ook terug op een hele leuke middag, hebben zelf ook weer veel geleerd en kijken al weer uit naar de volgende activiteit op 16 juni als we Slootbeestjes gaan vangen!

De weersvoorspelling was niet zo goed voor vandaag en waarschijnlijk daarom gaan we maar met een klein groepje op stap. Op de parkeerplaats valt nog even een buitje maar dan hebben we het meeste wel gehad voor vandaag. We beginnen met koffie en oranje lachebekjes; zo blijven we nog een beetje in de Koningsdagstemming. Als we nog geen 10 stappen gelopen hebben wordt er al van alles gehoord en gezien. Gekraagde roodstaart, nachtegaal, grasmus, zwartkop, braamsluiper het kan niet op. Al deze leuke soorten krijgen we in beeld en later ook nog de tapuit, roodborsttapuit, kneu, grasmus, graspieper en het puttertje komt ook nog even in beeld. Vlak bij de vogelplas wordt de sprinkhaanzanger gehoord maar helaas krijgen we die niet te zien. De geoorde futen lijken niet aanwezig ondanks dat ze op waarneming.nl gemeld worden…..maar ja……je moet natuurlijk wel in de juiste plas gaan kijken. Vanuit de vogelkijkhut bij de vogelplas zijn ze prachtig te zien net als de tafeleend, bergeenden, aalscholvers en de dodaars. Onderweg krijgen we baltsende gekraagde roodstaarten te zien en dat is pas echt een mooi cadeautje (Marco was jarig 😉). We hebben 9 km gelopen in ruim 5 uur tijd dus lekker op het gemak en zo hebben we alles goed kunnen zien van dit prachtig mooie gebied inclusief 60 vogelsoorten. De afsluiting is erg gezellig, koffie bij het informatiecentrum met worst en kaas en bij de auto drinken we nog een glaasje port ten afscheid.

Mede omdat het weer zo mee zat was het een heerlijke ochtend. De Vrienden van het Bentwoud zorgde voor de route en Louis Westgeest zorgde voor het verhaal onderweg. Jan had zijn telescoop meegenomen zodat we ook de "niet vogelaars" de gespotte vogels van dichtbij konden laten zien. Er ging een wereld voor ze open! De veldleeuwerik liet zich ook mooi zien en horen evenals de tjiftjaf, rietgors, zwartkop en winterkoning. Na afloop stond er een kopje koffie voor ons klaar dat ons aangeboden werd door de Vrienden van het Bentwoud. De afspraak voor volgend jaar is weer gemaakt.

Verslag Vrienden van het Bentwoud:
Bij het krieken van de dag verzamelden zich ruim veertig leden van de Vrienden van het Bentwoud en de Vogelwerkgroep Koudekerk/Hazerswoude e.o. voor een wandeling waarbij de (vroege) vogels het doel waren. Ook dit was een première. Het aantal deelnemers overtrof de verwachtingen. Interessant en leuk aan dit initiatief is, dat er een verbinding ontstaat tussen mensen die veel van vogels weten en kenners van het Bentwoud. Voor iedereen zijn er nieuwe inzichten. Je moet er vroeg je bed voor uit, maar dan heb je ook wat. Volgend jaar zetten we dit weer op de agenda en hopen dan nog meer mensen vroeg uit bed te porren.

Een zeer interessant verhaal over wat een BOA allemaal doet in zijn dagelijkse werk. Zo'n dertig mensen luisterde vol aandacht naar Bert zijn verhaal en bijna iedereen was verbaasd over de diversiteit van de werkzaamheden.

Onze heenreis van 88 km. duurt 1 uur en 8 minuten. Maar ondanks dat arriveren we als eerste.

Bij bezoekerscentrum "de Oostvaarder" vallen we gelijk al met ons neus in de boter. Er loopt een heuse kraanvogel te foerageren. Het zicht is niet optimaal, maar de duidelijke koptekening geeft aan dat dit een adult is.

Grote groepen brandganzen lopen verspreid over het grassige terrein. Van herten en paarden is hier even geen sprake. Rechts zit een slechtvalk op de grond, te herkennen aan zijn typerende houding en zijn grijsblauwe rug. Twee geelpootmeeuwen staan parmantig naast elkaar te showen. Hoe langer je kijkt, hoe meer je kunt ontdekken, maar op een gegeven moment moet je weer verder. Via het Jan van den Boschpad lopen we tussen de rietkragen rechts en het uitgedunde bos links, richting de uitkijkpost. Hier zien we een fraai echtpaar nonnetje dat ongeveer even vaak onder als boven water zit. In de verte zweeft een bruine kiekendief. Hij vliegt af en aan met nestmateriaal en laat zich in het riet zakken. Geen tijd om eten te zoeken. We lopen via een paralel pad weer terug naar de parkeerplaats.

Volgende stop over de brug bij het kleine bezoekerscentrum dat niet zo vaak open is. We steken de weg over om uit te kijken over het Lepelaarsbos, waar we helaas geen lepelaars te zien krijgen, wel grote zilverreigers, de tot mijn verrassing zwarte snavels hebben. Kennelijk broedvogels. Dat weten we dan weer. We dalen af, horen de harde zang van Cetti’ s zanger, en dat wordt op andere plekken nog herhaald. Op het water zien we een mooie vrouw grote zaagbek, die rechtsomkeer maakt als ze onze belangstelling opmerkt. In de verte hoor ik het tjuut tjuut van een tureluur. We lopen nog een eindje verder en keren dan terug via het pad langs het weiland. Er komt een donkere roofvogel overvliegen. Hij heeft wel wat tekening op de onderkant, heeft vrij puntige vleugels, maar we kunnen niet besluiten wat het is. Te weinig licht?! Gelukkig maakt de huismus bij het bezoekerscentrum alles weer goed. En dan te bedenken dat hier ook appelvinken hadden kunnen zitten.

We gaan naar het grote Wilgenbos, waar we een leuke wandeling maken en ook wel wat horen, maar alles wordt overstemd door een afschuwelijke ratelmachine. Als die ophoudt hoor ik vlakbij de auto nog wel een heggenmus.

Op naar het bezoekerscentrum de Zilverreiger. Hier hebben we een uurtje de tijd, hetzij voor koffie of voor een wandeling langs het moerasbos en het meer. Ik kan nog net de matkop met zijn melancholieke liedje horen en zelfs nog even zien. Langs het meer is het koud - ondanks dat de zon nu schijnt - en vooral winderig.

Op de terugweg ga ik naar het scherm waar twee fotografen staan. Daar zie ik – en wat later velen met mij - een blauwborst die aan het foerageren is op een plas dras stukje vlak voor het scherm. De klikkende toestellen doen hem niks en iedereen krijgt ruim de kans deze mooie meneer te bewonderen. Pittig vogeltje met een kleur blauw die wel gentiaan lijkt. Op weg naar het parkeerterrein laat de matkop zich weer zien, evenals een staartmees. Leuk! Ik had de eerste staartmezen gemist. Hierna brengen we nog wat korte bezoekjes her en der, o.a. aan de twee bulten bij de spoorlijn. Alles zit wel erg ver weg. De zeearend zit als een donkere bol bovenop een dode boomstaak. Bij een dood hert loopt een vos, even verderop een raaf? Is die weggejaagd door de vos? Dan gaan we op huis aan, maar op de Trekweg proberen we nog even een glimp op te vangen van de koereiger die hier moet zitten. Het stikt van de grote zilverreigers, maar een koereiger, ho maar. Misschien moet ik die gewoon thuis opzoeken in het Zaanse Rietveld.

We gaan zonniger terug dan heen.om 5 uur zijn we weer in Hazerswoude-Rijndijk.Rest mij nog iedereen te bedanken voor de gezellige, leerzame dag.

Van de vogelsoorten die zwaluwen worden genoemd is de oeverzwaluw de eerste die in het voorjaar terugkeert uit Afrika naar de broedgebieden in onze streken. Zijn wetenschappelijke naam: Riparia riparia klinkt als een lente-melodietje. De Nederlandse naam Oeverzwaluw verwijst naar zijn broedplaats, niet óp maar ín de oever. Dat is eigenlijk heel bijzonder, een vogel die in de grond broedt.
Het is dan ook niet vreemd dat de mensen heel lang hebben gedacht dat de zwaluwen na de zomer veranderden in kikkers die in de modder wegkropen gedurende de winter en daar bleven tot het voorjaar en dan weer veranderden in zwaluwen. Dat de zwaluwen die na zomer ineens verdwenen, op weg gingen om 6000 km ver te overwinteren aan de andere kant van de wereld, was volstrekt ondenkbaar. Geloofwaardiger was dat ze van gedaante veranderden want rupsen werden toch immers ook vlinders? Het zou nog honderden jaren van ontdekkingsreizen en natuurstudie duren voordat duidelijk werd, dat miljoenen trekvogels elk half jaar zulke onmetelijk verre reizen moesten maken om de winter te kunnen overleven.

Niet de kou jaagt de trekvogels naar het zuiden, want vogels zijn door hun dikke donspakjes goed beschermd tegen kou. Het is het gebrek aan voedsel waardoor ze gedwongen worden die lange reis te maken, immers zwaluwen leven uitsluitend van vliegende insecten en die zijn hier in de winter vrijwel verdwenen.

De eerste oeverzwaluwen worden bij zacht weer soms al half maart gezien en die nemen een risico. Want ze keren terug naar streken waar het insectenleven vrijwel tot stilstand kwam gedurende de winter. Vooral als het lang koud blijft, lopen die vroege oeverzwaluwen de kans dat er nog te weinig insecten in de lucht zijn en dus door voedselgebrek het niet redden. Naarmate het voorjaar vordert, het warmer wordt en er meer vliegende insecten komen, arriveren er ook steeds meer oeverzwaluwen en keren ook de andere zwaluwensoorten terug. De oeverzwaluwen zijn gemakkelijk te herkennen aan hun kleur. De andere zwaluwsoorten hebben een zwarte of zwartachtige bovenzijde maar de oeverzwaluw is donker beige/grijs, de kleur van nat zand, waardoor ze een geheel vormen met de omgeving waar ze nestelen, een volmaakte schutkleur. Hun onderzijde is wit met een beige/grijs keelbandje

Ze gaan dan vrijwel direct op zoek naar nestelmogelijkheden want dat is het doel van die lange trektocht, ze komen naar hier om te broeden. Oeverzwaluwen zoeken naar verticale wanden die ze meestal vinden in hoge rivieroevers die vrijkomen als het hoge winterwater zakt in de rivieren.

Inmiddels heeft de paarvorming al plaats gehad en gezamenlijk zoekt het broedpaar een geschikte plek om een nestgang te graven, meestal hoog in een steile wand en ze graven ook samen een broedgang uit van 70 tot 100 cm lengte.

Ze graven met hun pootjes die bij de klauwtjes voorzien zijn van borstelige veertjes, ze doen dat liggend op hun zij en het losgekomen zand werken ze met hun vleugels achterwaarts naar buiten.
In 2 a 3 dagen is zo’n broedgang gereed en dat is verrassend snel, zeker voor zo’n kleine vogel als de oeverzwaluw die maar 12 cm groot is en gemiddeld slechts 14 gram weegt. Naar achter toe loopt de broedgang een beetje omhoog (tegen inwateren?) met aan het einde de nestkamer met het nest, gemaakt van verdroogde plantenresten. Het wordt gestoffeerd met een weelderige laag gekrulde witte veren van watervogels, typisch voor oeverzwaluwnesten. Nestmateriaal is begerenswaardig en broedparen proberen het uit elkaars nesten te roven.

Het gemiddelde legsel bestaat uit 5 eieren die met tussenpozen van een dag worden gelegd, het vrouwtje begint te broeden vanaf het derde ei. Beide partners broeden om beurten, maar het vrouwtje zit langer en vaker op de eieren. De broedtijd duurt ongeveer 2 weken en de laatst gelegde eieren komen ook het laatst uit. Er is dus leeftijdsverschil tussen de jongen en de vroegst geborenen hebben meestal meer overlevingskansen want zij zijn het grootst en het behendigst bij het voedsel aannemen. Als er voldoende voedsel is, zullen de nakomertjes voldoende krijgen om ook groot te worden. Maar bij weinig insecten-aanbod in slechte zomers worden alleen de oudste jongen groot en dat is in belang van het overleven van de soort: beter drie sterke jongen dan vijf zwakke vogels.Naarmate de altijd hongerige jongen groter worden, schuiven ze steeds verder naar voren in de broedgang en na de tweede week zitten ze al vlak bij de ingang te wachten tot de ouders arriveren met voedsel.

Ze roepen daarbij naar hun ouders om voedsel en dat is het moment dat de broedvogels het afzonderlijke stemgeluid van elk jong leren herkennen. Na drie weken nesttijd doen ze hun eerst vliegpogingen om weer snel terug te keren naar de eigen broedgang. De ouders vliegen die eerste dagen nog achter hun jongen aan die ze nu te midden van die drukke kolonie herkennen aan hun stemgeluid. Om ze bij te voeren en ze te helpen om de juiste broedgang terug te vinden. Al snel leren de jonge vogels zelf insecten te vangen en worden hun vluchten langer, maar de eerste dagen keren ze nog steeds terug om te slapen in het vertrouwde nest. Na een week zoeken ze zelf voedsel verder weg van de geboortekolonie. ’s Nachts slapen grote groepen jonge oeverzwaluwen in het riet en wilgenstruweel maar ook in verlaten broedgangen. Bij het rondzwerven in grote groepen verplaatsen ze zich over afstanden van 150 tot 300 km waarbij ze waarschijnlijk hun conditie opbouwen, het landschap afzoeken naar voedselrijke gebieden en naar broedlocaties voor het volgende broedseizoen als ze geslachtsrijp zullen zijn. Wanneer hun jongen zelfstandig zijn, beginnen de broedvogels al snel aan tweede legsel of ze dat doen in hun oude broedgang is niet duidelijk, wellicht wel als zich daarin niet te veel parasieten hebben ontwikkeld.

Als de zomer op zijn einde loopt, verzamelen broedvogels en jonge oeverzwaluwen zich om in groepsverband naar Afrika te trekken. Zolang ze over Europa vliegen maken ze vrij korte dagtrips van 200 km, ‘s nachts slapen ze in struiken en riet. Maar als ze Afrika bereiken wacht hen de moordende oversteek over de Sahara. Als ze dat overleven en Niger en Senegal bereiken ten zuiden van de Sahara komen ze in de overwinteringsgebieden en het is te hopen dat daar in de regentijd voldoende regen is gevallen zodat de rivieren buiten hun oevers traden er een rijk voedselgebied is ontstaan.

Broeden doen de oeverzwaluwen niet tijdens het overwinteren in Afrika, maar in die rustperiode moeten ze daar wel voldoende op krachten komen om enkele maanden later weer opnieuw de uitputtingsslag over de Sahara te volbrengen om terug te kunnen keren om te broeden in West-Europa.

In onze streken lijkt water in de rivieren nog voldoende aanwezig, maar natuurlijke hoge oevers om broedgangen in te graven zijn er niet zo veel in Nederland en zijn vooral te vinden in Oost- en Zuid-Nederland.
Gelukkig hebben onze vogelbeschermers daar oplossingen voor bedacht.

Auteur: Marjos Mourmans

Ik leer elke keer weer nieuwe dingen als ik mee ga met een excursie. Niet alleen over vogels maar ook over het mooie land waarin we wonen. Vandaag ging de excursie richting de Hollandse Delta en, zoals in de route beschrijving stond, beginnen we in de Hoeksche Waard. Ik dacht; zou iedereen nu weten waar we heen gaan?

Weer thuis, na een mooie maar grauwe koude dag met prachtige waarnemingen, heb toch maar even opgezocht hoe dat nu zit met die Hoeksche Waard:
De Hoeksche Waard is een samenvoeging van een groot aantal oude polders. De Sint Elisabethvloed (in 1421 was er een watersnoodramp in de graafschappen Zeeland en Holland die plaatsvond op of rond 19 november, de naamdag van Sint-Elisabeth) veegde de meeste polders volledig van de kaart. Het Oudeland van Strijen werd als eerste in 1437 weer drooggelegd; daarna volgden de overige polders. Pas toen sprak men van de Hoeksche Waard.

Het Oudeland van Strijen is een weidevogelgebied, waar het in het voorjaar wemelt van de grutto’s, tureluurs en kieviten. ’s Winters zie je hier volop brand- en kolganzen. Al deze vogels kun je goed bekijken vanuit het vogelobservatiepunt het Oude Gemaal aan de Hoekseweg in Strijen.
Polder het Oudeland van Strijen is één van de oudste polders van de Hoeksche Waard, bewinterdijkt in 1437. De oude stroomgeul "de Keen", die tot de inpoldering een verbinding vormde tussen het Hollands Diep en de Binnenbedijkte Maas, werd nadien gebruikt als afwateringsgeul en later als boezem. In de eerste tientallen jaren na de inpoldering werd de polder via natuurlijke lozing ontwaterd, later gevolgd door windbemaling. De eerste 3 molens in de polder verschenen waarschijnlijk aan het begin van de 16e eeuw: de Molenwegsche Molen, de Achterste Molen en de Kleine Molen. Alle drie uitgevoerd als wipmolen met een open ondertoren.

In 1632 werd de bemaling van de polder uitgebreid door de bouw van twee nieuwe watermolens: de Bovenmolen en de Walewegsche Molen. In deze vorm werd de polder tot 1879 op windkracht bemalen, waarna twee stoomgemalen het werk gedeeltelijk overnamen. De Bovenmolen en de Kleine Molen werden hiervoor gesloopt, de Walewegsche Molen was in 1818 reeds afgebrand en gesloopt. De Kleine Molen werd in 1881 verkocht.

De twee resterende molens van het Oudeland bleven in combinatie met de gemalen in bedrijf tot 1936. In dat jaar besloot het bestuur van de polder tot het stichten van het nieuwe elektrisch gemaal "Overwater" aan de Waleweg, die de taak van de molens en gemalen over zou nemen. In de winter van 1936/37 werden de Molenwegsche Molen en de Achterste Molen gesloopt en de stoomgemalen buiten bedrijf gesteld en ontmanteld. Het Bovengemaal, in 1879 gebouwd op de plaats van de Bovenmolen, werd in de jaren '60 van de vorige eeuw eveneens gesloopt, het 'Benedengemaal' bleef bewaard en is enkele jaren geleden uitwendig gerestaureerd en ingericht als vogeluitkijkpost in opdracht van Staatsbosbeheer.

Bij deze mooie uitkijkpost genieten we met elkaar van een sperwer die ruzie heeft met een paar kauwtjes.
Ik las in de nieuwe vogelatlas over de dwerggans die in de polder van het Oudeland van Strijen komt overwinteren, niet heel veel maar met een beetje geluk zou je hen kunnen vinden. We hadden geluk en vonden een klein groepje in een van de weilanden.
We rijden verder richting Den Bommel naar de Bommelse gorzen, Stad aan ‘t Haringvliet en de Stadse Gorzen. We zien onderweg enorme hoeveelheden brandganzen; weilanden vol!
Na het bezoek aan de observatiehut (de slechtvalk) bij de Westplaat-buitengronden, waar niet zoveel te zien was, rijden we naar Koudenhoek. Met recht een Koudenhoek, boven op de dijk waai je uit je winterjas en, nadat we allemaal het vrouwtje Rietgors goed hebben bekeken beneden aan de dijk, rijden we naar de Brouwersdam. Hier vinden we nog wat leuke soorten als de zwarte zee-eend en zwarte zeekoet.

Een mooie dag met een mooie route!

Het aantal deelnemers dat zich hadden opgegeven was niet groot en daarvan hebben een paar mensen zich door omstandigheden ook nog af moeten melden. Daarom pasten we wel knus, in twee auto’s.

De route was: N11, A4, A5, A8, A10 en de A7. Op de A7 afslag 13. Op rotonde rechtsaf de Oosterterp op, richting IJsselmeer kust. Aan het eind tegen de dijk linksaf en daar rustig de weg afrijden.

Je hebt er links akkers en aan beide kanten ruigtes, een paar boerenerven, vennetjes en rechts van de weg een paar haventjes. Regelmatig moesten we de auto uit om door de scoop te kijken waar we stonden te ‘vernikkelen’, de wind was ijzig koud. Op de ruigtes hebben we o.a. een heel aantal Rietganzen gezien. Het licht was niet te best maar na wat studie en overleg bleken het Toendra Rietganzen te zijn.

Bij een plasje hebben we door een scherm staan kijken. Ik wist dat er een Topper zat. Bleken er tussen een groot aantal Kuifeenden, veel Toppers te dobberen. De witte vlek boven de snavel was ook erg goed te zien. Een paar van ons wisten nauwelijks het verschil tussen Kuifeenden en Toppers, nu zijn we experts. Verder zwom er een Tafeleend, Wintertalingen, en een paar vrouwtje Nonnetjes.

Bij werkhaven Balgzand en nog een haventje zaten Grote Zaagbekken bij de vleet, dames en heren. Ze zaten op zo’n afstand dat ze heel goed te bekijken waren. Hier vloog een Roerdomp op, we konden hem seconden lang zien. Even liet een man Nonnetje zich zien.

Hierna door naar Wieringen; de Balgzandpolder. Je kijkt daar over het wad. Helaas was het water verder teruggetrokken dan ingeschat maar door de telescoop was er nog wel wat leuks te zien zoals Rosse Grutto’s. We waren inmiddels zo verkleumd dat voorgesteld werd ergens wat warms te gaan drinken. In Den Helder vonden we een snackbar met de verwarming aan, warm drinken, een w.c. dat hielp, na een tijdje konden we er weer tegenaan.
Op naar de laatste stop in de buurt van Petten. We moesten er een eind voor omrijden, wegens wegwerkzaamheden maar dat was al bekend. Tussen Camperduin en Petten in de Harger en Pettemerpolder ligt een natuurreservaat: De Kleiputten. Een nieuwe plas aan de duinkant was w.s. nog niet af, er stond nog geen water in. Het plasje aan de overkant bestaat al langer maar is wel veranderd. Er zat niet veel daarom zijn we aan de andere kant van het duin gaan kijken. Er is daar ook veel veranderd. Het duin bestaat op die plek uit twee zandruggen met een diepe geul ertussen, waar het water in kan lopen. Er was een uitkijkpunt in het water gezet. Op het water was niet veel te zien maar het was wel leuk om er even te kijken en de zon leek er zelfs door te willen komen, wat een aparte sfeer gaf.

Hierna was het welletjes en zijn we naar huis gereden. Ondanks te Siberische kou was het vandaag de moeite waard en hebben we leuke dingen gezien.

Als alle auto’s weer zijn gevuld, en de Stelpshoeve leeg is kunnen we vertrekken voor het laatste deel van ons weekend. We hoeven niet ver, naar de waddenzeedijk waar we een rondje gaan wandelen en de kijkhut Kees Wevers bezoeken. Eerst worden we vermaakt door de vele Graspiepers, Vinken en Putters die scharrelen langs de rand van het gras aan de dijk. Er lijken er steeds meer bij te komen. Onderweg naar de hut ook veel overtrekkende Piepers en een enkele Buizerd in het lege land. Er is niet veel te zien vanuit de hut dus wandelen we rustig verder. Op zo’n derde dag heeft er ook niemand meer haast. We hebben al mooie dingen gezien en het is te mooi weer om je druk te maken. We rijden weer naar de haven waar de boot naar Ameland vertrekt en wachten op het opkomend tij. De vogels komen vanzelf steeds dichter bij. Als de boot aankomt is er een magisch moment in het water op het slik. Het water stroomt in een soort halve cirkel heel snel het slik op en de vogels lopen mee zodat zij ook in een halve cirkel komen te staan.
Na een klein uur heeft iedereen alle tureluurs en bonte strandlopertjes wel gezien en gaan we richting Dokkumer Nieuwe Zijlen waar we onze boterham gaan opeten en afscheid nemen van de eerste auto. Na deze stop rijden we nog naar een kijkhut aan de zuidoostrand van de Weerribben. Deze heet Twitterhut; ik vind hem leuk!
Er rusten hier zeer veel grauwe ganzen maar we zien ook dodaars en er wordt een enkele zwarte ruiter gespot.
Het is een mooie plek om afscheid van elkaar te nemen. Het was een mooi weekend met heerlijk weer, leuke waarnemingen, lekker eten en heel veel gezelligheid.

Gedisciplineerd zit iedereen keurig om half 8 aan het ontbijt zodat we op de afgesproken tijd naar het wad, bij het vertrekpunt van de boot naar Ameland, kunnen rijden. We staren hier een tijd over het wad maar het is eb dus alles zit ver weg. Boven in de lucht is de meeste activiteit door het overvliegen van de Graspiepers of zijn het toch Waterpiepers?
Op naar Ezumakeeg. Goed zicht op de slikken met Bonte strandlopers, Kleine strandlopers en op de Watersnippen die rondscharrelen.
De zon is al warm....euhh ja echt, het is 13 oktober maar het lijkt nog volop zomer.
Ook worden er reeën gespot. We rijden een klein stukje verder naar de kijkhut Sylkajut maar hier is door de droogte geen enkele activiteit te bespeuren dus kunnen we even een achterbakkie doen!

Dan wordt het weer ouderwets met de route, de juiste weggetjes worden niet makkelijk gevonden en het duurt een tijdje voordat we bij de dijk zijn die we zochten. Het is ook lastig want de routebeschrijving van vandaag bevatte een paar optionele plekken dus rijden we niet van punt 1 Naar punt 2 maar houden we, zo lijkt het, een willekeurige volgorde aan. Onze auto is het papieren spoor volkomen bijster dus gelukkig raken we de SRV auto niet kwijt. We zijn opzoek naar de dijkopgang in Paesens-Moddergat. Achter de dijk, waar een Rosse Franjepoot zou kunnen zitten, moeten we ver lopen want het is nog steeds of alweer laag water. De Rosse frapo wordt niet gevonden maar wat ik wel als een van de weinige in de kijker krijg is een Velduil. Wauw; Ans probeerde hem te fotograferen maar de foto is wat wazig maar wel het bewijs dat hij het echt was!
Het is inmiddels 28 graden en heerlijk op de dijk.

In de haven van Lauwersoog worden we getrakteerd op een achtersteven vol met Steenlopers die we heel goed van dichtbij kunnen fotograferen.
Als toetje van vandaag gaan we naar vogelkijkhut Jaap Deensgat. Vanuit deze mooi gelegen hut krijgen we allemaal de watersnip van heel dichtbij te zien. Ook een echt wauw momentje. Er is hier veel wuivend riet dus verwachten we baardmannetjes en ja hoor…. als we boven op de bank gaan staan en over het wuivende riet uit kunnen kijken zien we ze gaan. Tussen de Brandganzen op het grasveld wordt een hele vreemde gans ontdekt; tot op heden weten we niet wat voor een! Als afscheid krijgen we een goed zichtbare Robotap op een rietstengel.
Bij de Stelpshoeve kunnen we nog lekker buiten borrelen want het is tenslotte zomer!

Wist u dat de Waddenzee in zijn huidige vorm is ontstaan door de St. Lucia vloed?
Op 13 en 14 december 1287 vond een rampzalige stormvloed plaats. Het was de naamdag van de Heilige Lucia. Deze invloedrijke storm wordt daarom de Sint Luciavloed genoemd. Door deze overstroming verdwijnen grote stukken land en verandert de vorm van Nederland. Daarom wordt de Sint Luciavloed ook wel de storm die de vorm van Nederland bepaalde, genoemd. Deze ramp scheidde Friesland en Holland definitief van elkaar. Door de storm ontstaat de Waddenzee en wordt de Zuiderzee gevormd.
Het is een van de gesprekken die plaats vindt achter in de auto van Johan tijdens ons weekend naar het Lauwersmeer en de Waddenzee. Er wordt flink op los gegoogeld en zo worden we weer een beetje wijzer en hebben we wat te doen onderweg. Later bedacht ik mij ook nog: maar hoe is dan het Lauwersmeer ontstaan?

De afsluiting van de Lauwerszee was een uitdaging voor onze waterbouwkundige voorouders. De plannen voor afsluiting zijn ontstaan om de problemen van de afwatering op te lossen, en dus niet om het land tegen de zee te beschermen of om land te winnen. Door verzanding van de geulen in de Lauwerszee was de afwatering slecht, waardoor grote gebieden van Groningen en Friesland konden overstromen. De eerste plannen over de afsluiting komen uit 1849. Pas in de jaren dertig van de vorige eeuw werd voor de Lauwerszee een commissie ingesteld die moest gaan onderzoeken of de Lauwerszee kon worden afgesloten. De stormvloed van 1953 blies de plannenmakerij nieuw leven in. Na veel geharrewar besloot de regering in 1960 om de Lauwerszee af te dammen.
De Lauwerszee wordt Lauwersmeer
In 1969 kwam een einde aan 1000 jaar Lauwerszee. Na de afsluiting zag het Lauwersmeer eruit als een stuk van de Waddenzee bij eb. het was een zand- en slikvlakte met bochtige geulen en prielen. Het water was nog zout. Door het doorspoelen van regenwater uit het omliggende land was het water na een paar maanden al zoet. Veel later werd ook de bodem zoeter en gingen er planten op de oude wadplaten groeien.

Als westerling blijf ik me verbazen over het lege landschap waar ze hier in Friesland geen gebrek aan hebben. Het zijn niet alleen de enorme hoeveelheid weilanden die dit beeld bepalen, ook de horizon is leeg en wat dacht je van het wad!
De eerste stop van het weekend is bij Waterberging Twisk; deze wordt een beetje langer dan gepland daar Bert onderweg werd gesandwicht door twee vrachtwagens op de A10. Gelukkig was er alleen blikschade en arriveerden ze een uur later ter plekke. Wij gingen alvast opzoek naar de Gestreepte strandloper die daar eerder was gespot maar helaas konden we hem niet vinden.

Bij de haven van Den Oever worden we verrast door een prachtige nieuwe kijkhut die rondom uitkijkt over het IJsselmeer. Op de afsluitdijk bij Kornweerderzand zitten heel veel slobeenden in het water en roept Ton dat hij een Nonnetje ziet. Voor velen van ons werd het een vliegende non…tsja het valt niet mee dat vogelsspotten!
Aan de andere kant van de weg, bij de parkeerplaats staat een Stern-achtige op een meerpaal… …..maar ja welke? Gelukkig hebben we de foto’s nog en kunnen we ’s avonds bepalen dat het de Noordse Stern is die we gezien hebben.
Na de afsluitdijk komen we in het weidse land terecht. We rijden tussen de weilanden en genieten van de leegte maar doen helaas geen spectaculaire waarnemingen. Omdat we wat tijd moeten inhalen heeft Bert besloten om de kijkhut De Ral (Piaan/Kooihuizen) niet te bezoeken maar als we op het dijkje staan en de hut zien liggen, zien we in de verte heel veel vogels in het water en besluiten we democratisch toch even te gaan kijken. De natuur is hier prachtig en in het water is heel wat te beleven. Ik vond de Kemphanen het mooist. Via de Workumerwaard gaan we uiteindelijk naar ons onderkomen in Holwerd en zien op het laatste stuk ontzettend veel buizerds in de weilanden.

Op zo’n stralende dag wegrijden uit Hazerswoude, het kan al niet meer stuk. Die verwachting wordt bewaarheid, we hebben heel wat gezien. Een onverwachte afsluiting van de brug over het Hartelkanaal noord van Oostvoorne maakt een kleine omweg noodzakelijk, maar we vinden elkaar allemaal bij Het wapen van Marion. Achttien man sterk lopen we door het struweelgebied naar het kijkscherm. Vooral staartmezen in de struiken. Blauwe reigers keurig op een rij als stoffering langs het water, maar Lepelaars en Kleine zilverreiger zorgen voor levendigheid. Van actieve vogeltrek is niet veel te zien. En waar is de Cetti’s zanger die hier altijd zit? Waarschijnlijk al vertrokken.
We rijden door naar de parkeerplaats bij Restaurant aan Zee en wandelen naar het kijkscherm met zicht op de Slikken van Voorne. Heel veel bergeenden en we vragen ons af waarom ze bergeenden heten als ze zo aan de kustgebieden gebonden zijn. Tadorna tadorna, de wetenschappelijke naam, biedt ook geen oplossing voor deze vraag. Dat is het gebied van waar de soort ooit is beschreven. De naam bergeend blijkt te slaan op het verborgen nestelen in konijnenholen, de verbergeend dus.
We vervolgen onze weg richting Maasvlakte maken een lange wandeling door de beboste strook langs de Noordzeeboulevard. Dat wordt wel het hoogtepunt van de middag door het spotten van de bladkoning. Daar zit ie, daar bij die takken boven het pad en dan daar achter in die bebladerde boom. Nu kan je hem goed zien, hij gaat naar links, heel beweeglijk. Ja, waar die gebogen tak die andere kruist en dan daar achter, hij gaat nu naar rechts. Wat prachtig! Niet iedereen kreeg hem nog in het vizier, maar nadat we omkeren helpt toverkracht een exemplaar veel beter zichtbaar en met betere belichting voor iedereen in de lens te krijgen, met alle streepjes op de juiste plaats. Iedereen tevreden. Wat een prachtig vogeltje toch!
De overige kijkschermen laten steeds weer zien hoe algemeen de bergeend nu op de slikken is. Toch flink algemener dan vroeger, het gaat ze goed, ook al zijn er minder konijnenholen. Er zitten natuurlijk ook veel andere soorten, vaak ook in grote aantallen, zoals Aalscholvers. Krakeend en Slobeend heel weinig, afwijkend van andere jaren.
Op de Prinses Maximaweg, de parallelweg zeezijde van de Maasvlakteweg, kijken we uit over zee en zien ondanks alle toeristische drukte een Grote jager zijn werk doen door meeuwen hun prooi af te pikken. De mens heeft heel wat slimme zaken uit de natuur overgepikt, maar deze piraterij hebben we toch niet gekopieerd, tenminste niet als standaardgedrag.
Ondanks het zoeken op twee plaatsen langs de noordelijke rand van de 2e Maasvlakte, bij de Edisonbaai, helaas geen Grauwe klauwier, die hier eerder was waargenomen. Als troostprijs een mooie roodborsttapuit.
Veel gezien (zie de lijst) en tevreden over een perfecte zomerse herfstdag verlaten we elkaar. Het is opvallend hoe in dit sterk veranderde gebied met afgedamde Brielse Maas en Oostvoornse Meer, een Slufter als slibdepot, de Maasvlakte voor haven en industrie, zo veel ruimte biedt aan natuur, maar ook aan menselijke activiteit. We zagen een reddingsteam met duikers oefenen, gewoon surfen en kitesurfen, een club van macrofotografen en natuurlijk veel andere vogelaars en gewone wandelaars. Daarvoor is het allemaal niet aangelegd, maar de nevenmogelijkheden worden goed benut.
Dank aan de planners en leiders van deze zeer geslaagde tocht.

Wat een geluk vandaag! De lucht is strak blauw als we verzamelen aan het begin van de Vier Heemskinderenweg. Wel de eerste dag van dit seizoen met winterjas want het is ehct koud. Met 12 mensen gaan we op stap. Het is rustig met vogels maar gelukkig kunnen we wel de Goudplevieren laten zien in de twee telescopen die mee zijn. Het cadeautje van de dag is de Slechtvalk die lang op een paal blijft zitten en dus door iedereen goed gezien wordt. Al met al is het is een heerlijke ochtend ook mede door de interessante verhalen van Louis.

De Zaagbek barst bijna uit zijn voegen deze middag. Er zijn 30 kinderen gekomen met vaders, moeders, opa's en oma's. Voor de ouders en grootouders is het maar goed dat het prachtig weer is want ze kunnen er niet allemaal bij binnen. Ans verteld eerst haar verhaal over de uilen en Nederland en heeft twee opgezette uilen meegenomen. De kinderen hangen aan haar lippen! Ze krijgen allemaal een bordje met een braakbal en kunnen met gebruik van satéprikkers de boel uit elkaar pluizen. Op de zoekkaarten kunnen ze zien wat ze gevonden hebben. Sommige kinderen kunnen er geen genoeg van krijgen maar als ze alles in een zakje mee naar huizen mogen nemen gaan ze toch maar met hun ouders mee naar huis. Een zeer geslaagde middag!

Het was een boeiend verhaal met prachtige bewegende beelden van de wildcamera's die geplaatst zijn op verschillende punten in de Nieuwkoopse Plassen. Ze wonen daar echt! Een continue monitoring van de uitwerpselen zorgt voor veel informatie over de populatie aldaar. Het is maar goed dat er inmiddels 3 oversteekplaatsen zijn gemaakt want het overreden worden is doodsoorzaak nummer 1! We zullen ze waarschijnlijk zelf nooit te zien krijgen want hun reuk vermogen is 100 keer sterker dan dat van ons; zelfs Hans heeft ze nog nooit gezien!
Bas liet na de pauze mooie beelden zien van de dag- en nachtroofvogels die ons land rijk is. Een genot voor elke vogelaar en de bijbehorende geluiden maakte het helemaal af. De tafel met de opgezette Otter en de vier verschillende opgezette Uilen was na afloop voor vele een mooi moment om deze beesten eens van dichtbij te kunnen bewonderen.

Na verzamelen op het vaste adres in Hazerswoude-Rijndijk reden we naar de Oostvaardersplassen in Almere. We moesten op het Hugo de Vriespad zijn.
Eerst een �bakkie doen� en toen aan de wandel.
Binnen een paar minuten zagen we al een Wintertaling. In de verte stond een regenboog. Het zonnetje kwam voorzichtig tevoorschijn.
Bij het Jan van den Bosch pad aangekomen sloegen we dat links in.
Je hebt er bosschages, een heuvel, watertjes.
Daar zaten o.a. Slobeenden. Die waren amper te herkennen want ze zijn flink in de rui.
Na een tijdje zochten we de auto�s weer op en zijn we via een stukje A6 en lokale wegen naar een ander stuk van de plassen gereden: het Oostvaardersveld.
Daar de Praamweg op, ondertussen kijkend of er nog wat op het land zat (jazeker, o.a. veel Paapjes). We zijn uitgestapt om op de zgn. Kleine Praambult uit te kunnen kijken.
Autovogelend naar de volgende plek zijn we bij water gestopt omdat we nog sterns zagen duiken. Ik dacht Visdiefjes maar later vanuit een hut zagen we ook Zwarte Sterns. En we hoorden de Cetti�s Zanger.
Toen kregen de dames gelegenheid om in een bezoekerscentrum te �toiletteren� en hierna, konden we weer opgelucht verder.
We zijn ook op de Grote Praambult geweest. Daar kon je o.a. �bratw�rst van de gril� krijgen maar dat is aan mij niet besteed.
De excursie was tot 17.00uur. Op een geven moment werd een beetje rondgevraagd of mensen tot die tijd wilden vogelen, of eigenlijk gedacht hadden om op die tijd weer thuis te zijn. Dat laatste was wel zo voor een aantal deelnemers. Dus zou om ongeveer 16.00uur een aantal afhaken. Daarom moest wel even bekeken worden naar welke plekken we nog wilden voor die tijd.
We zijn toen naar de hut De Grauwe Gans aan de Knardijk gereden. O.a. Kluten zaten daar zo dichtbij, dat je ze ook met alleen een verrekijker goed kon zien.
Later terug bij de auto was het �16.00uur en wilde �onze auto� wel naar huis maar de anderen reden al door. Daarom heeft de chauffeur zich maar via de voicemail afgemeld. Dus of er nog wat leuks bij de volgend kijkhut zat weet ik niet.

Daarna naar de kijkhut De grote Zilverreiger langs de Oostvaardersdijk. Daar zat wel een en ander. De laatst overgebleven deelnemersauto is nog even gestopt bij het Trekkerspad aan de Lepelaarplassen. Dit viel al na het offici�le einde van de trip, daarom buiten vermeldingen op de groeps-soortenlijst. Dus: de Zeearend was al wel eerder gespot, maar hier vloog nog een prachtige adulte vogel recht over de waarnemers heen, prima in het licht en fraai gekleurd!
Een passend slot van een schitterende dag.
Dank aan de organisatie en �de zon en de wind� want het weer werkte ook goed mee om er een leuke dag van te maken.

Het was hele leuke, humoristische en interessante avond. Na alle filmpjes en foto's over de hard werkende kleine zangvogeltjes die zo'n onverzadigbare Koekoek moeten voeren zou je bijna een hekel krijgen aan deze vogel!