124 futen, 274 blauwe reigers, 1.084 knobbelzwanen, 33.959 smienten, 155 torenvalken, 12.735 meerkoeten en 34.149 kieviten. De tellers van onze vogelwerkgroep zijn deze winter weer niet voor niets op pad geweest! In deze Braakbal wordt voor de tweede keer verslag gedaan van de wintervogeltellingen in de Rijnstreek (zie voor het verslag van de vorige winter de Braakbal van december 1996). De tellers van onze VWG zijn actief in de Rijstreek, de Boterhuispolder, de Zegerplas, het zuidoostelijke deel van de polder Vierambacht, en de Zwetpolder bij het Braasemermeer.

Dit artikel geeft de resultaten van de Rijnstreek, het kerngebied van onze vogelwerkgroep. Daarbij worden de gegevens gepresenteerd voor de polders boven de Rijn (Rijnstreek Noord) en onder de Rijn (Rijnstreek Zuid). Hier werden door 12 tellers 19 telgebieden ge´nventariseerd. In de tabellen op de volgende bladzijden worden de resultaten van het telwerk gepresenteerd. Niet alle telgebieden zijn elke maand geteld, dus uit de tabellen kan niet zonder meer een seizoenspatroon worden afgeleid. Aangezien de gebieden niet tegelijkertijd geteld zijn, kunnen de in de tabellen gepresenteerde totalen dubbeltellingen bevatten. Een buizerd, bijvoorbeeld, die tijdens een weekend de Rijnstreek aandoet, kan makkelijk uit 3 of 4 telgebieden zijn gemeld.

Het winterweer

Voor de interpretatie van de gegevens en vergelijking over de jaren is het weer gedurende de winter en tijdens de telweekenden van belang. De winter 1996/97 zal in de analen worden bijgeschreven als een elfstedenwinter. De periode van kerst tot half januari was dan ook extreem koud. De rest van de winter was dat echter helemaal niet. November was nog zacht, met als gevolg dat er toen nauwelijks ganzen en zwanen te zien waren. De januaritelling viel aan het einde van de strenge vorstperiode. Veel tellers konden in die maand een maagdelijk wit telformulier insturen, want de polders waren vrijwel leeg. Tijdens de telling van februari was de winter al weer afgelopen, de meeste ganzen en zwanen waren dan ook uit onze polders verdwenen. Maart, tenslotte was met tjiftjaffen, tureluurs en grutto's eigenlijk meer een voorjaars- dan een wintertelling. Al met al was het een korte maar tijdelijk hevige winter.

Telresultaten Rijnstreek Noord

Veel vogelkijkers zijn eind januari/begin februari naar de Lagenwaardse polder geweest om te genieten van de duizenden ganzen die daar toen zaten (zie veldwaarnemingenrubriek van de vorige Braakbal). Helaas viel de hause van ganzen buiten de teldata. Alleen in februari konden nog 460 rietganzen en 960 kolganzen worden gemeld. Gelukkig gaat de provincie Zuid Holland niet alleen af op de aantallen op de teldata. De grote aantallen zijn dan ook doorgegeven, en de co÷rdinator van de wintervogeltellingen is eind januari nog speciaal een kijkje komen nemen. Voor de kleine zwaan geldt een beetje hetzelfde verhaal: tijdens de teldata zijn er maar 14 (!) geteld. Het overzicht datvoor de provincie heeft samengesteld geeft een hele andere indruk.

Zoals gezegd waren de polders tijdens de januaritelling leeg. Vrijwel alle in januari voor de Rijnstreek Noord genoteerde watervogels bevonden zich in de omgeving van een wak in de Jachthaven de Does.

De tabellen bekijkend valt op dat de aalscholver zich echt tot een wintergast begint te ontwikkelen: in alle wintermaanden zijn er uit de Rijnstreek aalscholvers gemeld, en meestal in grotere aantallen dan vorige winter. Ook de wulp werd in grotere aantallen gemeld, waarbij met name de Gnephoek goed scoort. Treurig is dat er de hele winter geen patrijs is gezien, ook niet ten zuiden van de Rijn. Ook de krakeend werd minder waargenomen. Hopelijk is er geen sprake van een trend.

Een leuke waarnemingsreeks bij de zangvogels betrof de veldleeuwerik in de Lagenwaardse polder. Van oktober tot maart werden er respectievelijk 320, 128, 180, 140, 85 en 16 exemplaren geteld. Spectaculair was een tweetal rouwkwikstaarten in de Vlietpolder in maart. Voor veel vermaak zorgden ook de twee heilige ibissen die in oktober in de Gnephoek zaten.

Telresultaten Rijnstreek Zuid

De kleine zwanenreeks was deze winter weer wat mager: 105, 36, 30 en 15. Ook ganzen werden vrijwel niet geteld. De nijlgans nam wel wat toe, maar daar zitten we nu niet echt op te wachten. De smient was traditioneel weer in grote aantallen present in De Wilck: over de 6 tellingen 470, 4685, 8120, 0, 2950, 4225 exemplaren.

Ondanks de kou was de januaritelling bezuiden de Rijn de moeite waard, met name vanwege een vijftal roofvogelsoorten. Daarvan springen de blauwe kiekendieven in de Boterpolder en de Riethoornse Polder in het oog; in deze laatste polder verbleef bovendien een smelleken. Andere leuke waarnemingen betroffen 20 grote zaagbekken in de Alphense Polder (jan), een nonnetje in de Boterpolder (jan), een vuurgoudhaantje in de Groenendijkse Polder (dec) en 3 lepelaars in de Barrepolder (maart).

Vergeleken met vorige winter werden er in de Rijnstreek Zuid meer aalscholvers, wilde eenden, buizerds en scholeksters gezien, maar minder krakeenden, patrijzen, fazanten en waterhoentjes.

Met dank aan alle wintervogeltellers!


Resultaten wintervogeltellingen 1996/97 Rijnstreek Noord

1996/97 Noordoktobernovemberdecemberjanuarifebruarimaart
dodaars31
fuut192522159
aalscholver15153322
blauwe reiger483429 321 9
heilige ibis2
knobbelzwaan711131091184048
kleine zwaan104
wilde zwaan2
rietgans460
kolgans á960
brandgans14
canadese gans11
nijlgans29411
smient412309 3923015479 101
krakeend6106
wintertaling18 11514
wilde eend475459751701411346
slobeend553
tafeleend2311
kuifeend18391522293 5
brilduiker1
grote zaagbek3
blauwe kiekendief1
sperwer1111
buizerd5115792
torenvalk2322181217 4
slechtvalk11
fazant5 312
waterral1
waterhoen3884 73345126
meerkoet 6001445161828412219 483
scholekster228261
goudplevier112071485572 45
kievit26954990135433741
kemphaan1
watersnip6111510
grutto183
wulp18134956
tureluur17

Resultaten wintervogeltellingen 1996/97 Rijnstreek Zuid

1996/1997 Zuidoktobernovemberdecemberjanuarifebruarimaart
Dodaars11
Fuut4 76710
Aalscholver25133412211
blauwe reiger402634 71310
Ooievaar1
Lepelaar3
Knobbelzwaan111791421655137
kleine zwaan1053630 15
kolgans19 2
nijlgans63051104
smient251259279564203445564658
krakeend8
wintertaling 42958 437
wilde eend64843814881227482402
slobeend11 528
tafeleend11
kuifeend114231533438
nonnetje1
grote zaagbek20116
bruine kiekendief1
blauwe kiekendief2
sperwer1121
buizerd345682
torenvalk1510131056
smelleken1
slechtvalk11111
fazant25 8 525 9 3
waterhoen3654 84424335
meerkoet556 677708460744384
scholekster214510606
goudplevier94240702740
kievit61531362530062232639
kemphaan145
watersnip158454 1
grutto263
wulp129426710
zwarte ruiter71
tureluur18
Voor meer informatie over tellingen kunt u met contact opnemen.