Start » Activiteitenkalender » Activiteiten per maand » Bekijk activiteit

Teltrekpost Brobbelbies Noord (Maashorst)
Op dinsdag 25 november 2025 zal Leo Ballering een lezing geven over 25 jaar trektellen op trektelpost Brobbelbies Noord in de Maashorst, tussen Uden en Oss.

Leo is een actieve vogelaar, lid van de Vogelwacht Uden en District Coördinator Kolonievogels en zeldzame broedvogels voor Brabant Oost voor Sovon Vogelonderzoek Nederland. Naast zijn coördinatorschap van verschillende werkgroepen (nestkasten, inventarisatie en raven) telt hij al 25 jaar, in het najaar, actief mee telpost Brobbelbies Noord (niet te verwarren met Brobbelbies Zuid!). Daar is de Vogelwacht Uden in 2000 begonnen met trektellen en langzamerhand is deze telpost uitgegroeid tot een ontmoetingsplaats voor vogelaars uit de omgeving die daar tussen half juli en 1 december elke dag komen genieten van de najaarstrek. Tussen de koffie en de klets wordt keihard en systematisch geteld waardoor ze een schat aan gegevens hebben over het trekgedrag van meer dan zes miljoen vogels!

Leo zal in zijn presentatie iets vertellen over de vogeltrek in het algemeen en over het trektellen, Daarna neemt hij jullie mee naar de Brobbelbies en de resultaten en krenten van (bijna) 25 jaar trektellen.

Verslag 25 november 2025
Tijdens een zeer goedbezochte lezing op dinsdag 25 november 2025 in De Ridderhof in Koudekerk aan den Rijn vertelde Leo Ballering – medisch bioloog, toxicoloog en bovenal gepassioneerd vogelaar – over 25 jaar trektellen op Brobbelbies Noord.

Leo, die tevens vrijwillig district coördinator voor kolonievogels en zeldzame broedvogels voor Oost Brabant en lid van de Raad van Toezicht van Sovon Vogelonderzoek Nederland is, gaf een helder en inhoudelijk sterk overzicht van de resultaten, trends en betekenis van een kwart eeuw systematisch onderzoek naar vogeltrek.

Dagelijkse gegevens, van grote waarde
Brobbelbies Noord werd in 2000 ingericht als vaste telpost in een open gebied met vrij zicht op de horizon. De locatie bleek ideaal om de vogeltrek te volgen, vooral in het najaar wanneer miljoenen vogels naar het zuiden trekken. Sinds de start wordt er jaarlijks van half juli tot begin december vrijwel dagelijks geteld. De continuïteit en nauwkeurigheid van deze tellingen hebben Brobbelbies Noord uitgegroeid tot een van de best gedocumenteerde trektelposten van Nederland. Leo benadrukte dat juist de lange reeks dagelijkse gegevens van grote waarde is: ze leveren betrouwbare data die worden gebruikt in nationaal en internationaal onderzoek naar vogelpopulaties en migratiepatronen.

Methodiek van het trektellen
Tijdens de lezing ging hij uitgebreid in op de methodiek van het trektellen. Telploegen registreren alle overvliegende vogels volgens vaste regels voor tijd en richting. Uit de gegevens blijkt dat in september de meeste soorten tegelijk langstrekken – soms wel vijftig tot zestig op één dag – terwijl in oktober de grootste aantallen per soort worden waargenomen. Ook interessante gedragingen kwamen aan bod, zoals het fenomeen dat bepaalde roofvogels met groepen kleinere vogels meetrekken en zo letterlijk hun voedsel volgen. Alle gegevens worden dagelijks ingevoerd in het landelijke systeem trektellen.nl, dat trends over langere perioden zichtbaar maakt.

Zeven miljoen vogels waargenomen
Inmiddels zijn op Brobbelbies Noord meer dan zeven miljoen vogels waargenomen, verdeeld over 135 soorten. Leo illustreerde zijn verhaal met foto’s en grafieken van bijzondere trekdagen, zoals maart 2003, toen ruim 700.000 graspiepers in enkele uren passeerden over Telpost Breskens. Ook noemde hij onder meer 465 overvliegende pimpelmezen op 6 november en de 1930 trekkende atalanta’s op 14 september: vlinders worden immers ook meegeteld. Daarnaast kwamen zeldzame soorten voorbij, zoals visarenden, roodpootvalken, zeearenden en kraanvogels die in de loop der jaren over de telpost trokken.

Inzicht door langdurige monitoring
Een belangrijk deel van de lezing ging over de inzichten die deze langdurige monitoring oplevert. De data laten veranderingen zien in het gedrag van vogels als gevolg van klimaatverandering en veranderend landgebruik. Zo blijken veel soorten tegenwoordig eerder in het seizoen door te trekken, nemen aantallen van enkele noordelijke soorten af en worden zuidelijke soorten juist vaker gezien. Leo toonde grafieken van onder meer de veldleeuwerik, koperwiek en buizerd en legde uit hoe lokale weersomstandigheden een trekdag kunnen sturen of juist vertragen.

Veel meer dan turven
De lezing maakte duidelijk dat trektellen veel meer is dan het turven van overvliegende vogels. Het is een vorm van langdurig veldonderzoek, gedragen door toegewijde vrijwilligers, die op consistente wijze waardevolle kennis verzamelen over migratie, verspreiding en de invloed van milieuveranderingen. Brobbelbies Noord staat daarmee symbool voor de kracht van citizen science: betrokken vogelaars die met geduld en toewijding bijdragen aan wetenschappelijk inzicht in de dynamiek van de vogeltrek.

Voor meer informatie zie: Brobbelbies of Trektellen.org - Vogeltrektellingen & ringvangsten

Georganiseerd door
VWG

Meer informatie bij
Excursies: