Europees natuurgebied in onze achtertuin: de Wilck - Lezing voor leden en publiek
Op dinsdagavond 12 maart a.s. organiseert de Vogelwerkgroep Koudekerk/Hazerswoude e.o. een lezing toegankelijk voor leden en publiek over het Natura 2000 gebied De Wilck, gelegen ten westen van Hazerswoude.
Tijdens deze lezing zal Johan van der Haven, u meenemen met alles wat er in het gebied speelt in deze veranderlijke tijden.
Hij is een van de onderzoekers die het gebied de afgelopen 2 jaar onder de loep heeft genomen en verteld over de soms verontrustende conclusies. Op het eerste gezicht lijkt de Wilck een paradijs voor weidevogels maar de waarheid is dat er ook hier gevaren op de loer liggen.

Het belooft een interessante avond te worden waarna u huiswaarts keert in de wetenschap dat het voor u een plezier wordt dit gebied zelf te bezoeken met de kennis opgedaan op deze avond.

Verslag 12 maart 2024
In de Ridderhof hebben de 40 geïnteresseerden genoten van de boeiende lezing van Johan en de prachtige foto’s daarbij.

Het gebied De Wilck is een Natura 2000 gebied, ontstaan in de jaren ’80 voor ruilverkaveling. Het bestaat uit vochtige en natte graslanden en maakt met 125 hectare onderdeel uit van het HollandsUtrechtse veenweidegebied. De Wilck was jarenlang van betekenis als foerageergebied en vooral rustplaats voor wintergast de Smient en Kleine Zwaan.

De Kleine Zwaan kiest nu andere gebieden uit, mede doordat hun lievelingsvoedsel suikerbieten en aardappelen na de oogst niet meer op het land liggen waar ze foerageren. De Wilck is nog wel van grote betekenis als rust- en foerageergebied voor Smienten. In 2022 is De Wilck met 9 hectare uitgebreid en het wordt eerdaags samen met Staatsbosbeheer ingericht; vooral plasdras.

Johan en Cor Kes onderzoeken jaarlijks welke broedvogels er zijn in De Wilck. Zo zijn er nesten van weidevolgels zoals van de kievit, grutto, scholekster, tureluur en veldleeuwerik. Ook de nesten van de watervogels zijn geteld, waaronder de verschillende soorten ganzen, eenden en meerkoeten én van de zangvogels zoals kneu, kleine karekiet en de rietzanger.

Gebleken is dat er al jarenlang een duidelijke afname is van het aantal nesten van vooral weidevogels, zoals grutto, tureluur en kievit. Opvallend is dat redelijk veel eieren van de grutto uitkomen, maar dat maar 15 procent van de kuikens vliegvlug wordt. Waar ligt dit aan? Is het peilbeheer van invloed en/of het aantal rovers (predatoren)? Al jarenlang lukt het nauwelijks om jongen van onze nationale vogel de Grutto, groot te brengen.

Gelukkig zijn er veel vrijwilligers, boeren en wetenschappers die zich hiervan bewust zijn en het tij willen keren. In 2022 en 2023 is op initiatief van de provincie door “CSI” (Crime scene Investigation) onderzoek gedaan om te achterhalen wat de uikensterfte veroorzaakt en hoe het mogelijk voorkomen kan worden. Overdag wordt door vrijwilligers en onderzoekers volgens vaste methodes geobserveerd: waar de grutto’s en hun jongen zich bevinden, hoe het grasland er daar uitziet en welke roofdieren er aanwezig zijn. Met wildcamera’s worden nesten in de gaten gehouden. Zowel om te zien welk dier (kleine mantelmeeuw, zilvermeeuw, hermelijn, bruine kiekendief, buizerd, kraai, verwilderde kat, bruine rat en vos) er eieren rooft maar ook welke prooidieren de plaatselijke buizerd naar zijn jongen brengt. Er zijn in De Wilck ook vossenrasters geplaatst om de vossen te weren.

Het insectenaanbod is onderzocht met een pot- en plakval, waaruit gebleken is dat er voldoende insecten in De Wilck aanwezig zijn. Daarnaast is gebleken dat er voldoende variatie in kruiden en grassen is, maar het gras kan nog wel hoger om de grutto verder te beschermen. Zou het toevoegen van mest een oplossing zijn, naast de huidige verschalingsmethode? Het waterpeil is deze winter iets lager gehouden door Staatsbosbeheer. Niet al het onderzoek is gelukt. Een vrouwtje- en mannetje buizerd zijn tijdelijk voorzien van een gps-zender met zonnecellen om te kunnen zien in welk gebied er gejaagd wordt en wat bij het nest gebracht wordt waar een camera met SD kaart is geplaatst. Het ene jaar was de SD kaart al snel vol en het andere jaar is de camera al snel ondergepoept. Wel was toen nog te zien dat er 15 kuikens in 10 dagen naar het nest zijn gebracht, wat omgerekend zou betekenen dat de buizerd 20% van het aantal kuikens zou kunnen doden voordat ze uitvliegen. Zo is er ook tevergeefs een poging gedaan om met geluidsopnamen van alarmroepen en met nachtkijkers te achterhalen welke nachtelijke roofdieren het op de grutto’s hebben voorzien. Daarnaast was het niet mogelijk om bijna vliegvlugge grutto’s te ringen om ze te kunnen volgen.

Conclusie van het onderzoek van de afgelopen jaren


Uit dit onderzoek van de laatste jaren is geconstateerd dat de vegetatie te laag is tijdens de eerste broed- en kuikengolf. Daarnaast heeft predatie een grote invloed op de kleine kuikenfase. Positief is dat er voldoende voedsel aanwezig is in het gebied en dat het beheer op orde is, maar moet nog wel gefinetuned worden. Hoe verder, een dilemma………….De Wilck is nu een magneet voor predatoren.

Aan het eind van de lezing is met de zaal gebrainstormd over de toekomst van de Wilck.
-Kiezen we voor weidevogels? Wat betekent dat dan? Wordt de predatiedruk opgeheven wanneer er nog minder kuikens zijn? Of moeten we iets aan de predatorenkant doen?
-In Vlist gaat het beter met de kuikenoverleving, Dit wordt beheerd door boeren die ook mest gebruiken. Er is daar meer dekking doordat het gras hoger is. Tevens wordt in Vlist ook gejaagd op predatoren. Is het mogelijk dat boeren als collectief grenzend aan De Wilck ook participeren in agrarisch natuurbeheer zoals in Vlist?
-Is de Wilck met 125 hectare niet te klein? De provincie kijkt of De Wilck kan uitbreiden door uitkopen van boeren op vrijwillige basis. Maar wat nou als je de kuikensterfte niet kan stoppen, heeft de uitbreiding van De Wilck dan nog zin? Is het dan een beter idee om De Wilck Natura 2000 te laten zijn, zonder inspanning voor de weidevogels?

Mireille van Duuren



Georganiseerd door
VWG

Meer informatie bij
Excursies: